Strict Standards: Only variables should be passed by reference in /customers/a/1/3/razzazi.se/httpd.www/inc/functions.inc.php on line 489 Razzazi
Strict Standards: Only variables should be passed by reference in /customers/a/1/3/razzazi.se/httpd.www/inc/show.news.php on line 140 Strict Standards: Only variables should be passed by reference in /customers/a/1/3/razzazi.se/httpd.www/inc/functions.inc.php on line 548 Strict Standards: Only variables should be passed by reference in /customers/a/1/3/razzazi.se/httpd.www/inc/functions.inc.php on line 549 Strict Standards: Only variables should be passed by reference in /customers/a/1/3/razzazi.se/httpd.www/inc/functions.inc.php on line 563 Strict Standards: Only variables should be passed by reference in /customers/a/1/3/razzazi.se/httpd.www/inc/functions.inc.php on line 489 Strict Standards: Only variables should be passed by reference in /customers/a/1/3/razzazi.se/httpd.www/inc/functions.inc.php on line 548 Strict Standards: Only variables should be passed by reference in /customers/a/1/3/razzazi.se/httpd.www/inc/functions.inc.php on line 549 Strict Standards: Only variables should be passed by reference in /customers/a/1/3/razzazi.se/httpd.www/inc/functions.inc.php on line 563 Strict Standards: Only variables should be passed by reference in /customers/a/1/3/razzazi.se/httpd.www/inc/functions.inc.php on line 489 Deprecated: preg_replace(): The /e modifier is deprecated, use preg_replace_callback instead in /customers/a/1/3/razzazi.se/httpd.www/inc/show.news.php on line 227 Strict Standards: Only variables should be passed by reference in /customers/a/1/3/razzazi.se/httpd.www/inc/functions.inc.php on line 548 Strict Standards: Only variables should be passed by reference in /customers/a/1/3/razzazi.se/httpd.www/inc/functions.inc.php on line 549 Strict Standards: Only variables should be passed by reference in /customers/a/1/3/razzazi.se/httpd.www/inc/functions.inc.php on line 563 Strict Standards: Only variables should be passed by reference in /customers/a/1/3/razzazi.se/httpd.www/inc/functions.inc.php on line 489 Deprecated: preg_replace(): The /e modifier is deprecated, use preg_replace_callback instead in /customers/a/1/3/razzazi.se/httpd.www/inc/show.news.php on line 228

(سید علی اصغر)ی كوردستانیی!

ساڵی 1260ی هه‌تاویی(1881ی زایینی)، له‌ گوندی (سه‌ڵواتاوا)ی جگه‌رگۆشه‌ی (خاتوو شیشه‌ری)، له‌ ماڵباتی یه‌کێ له‌ سه‌یده‌ به‌نێوبانگه‌كانی ئه‌وێ، كه‌ نێوی (سید نظامالدین) بووه‌، كۆرپه‌یه‌ك له‌ دایك ده‌بێ، نێوی ده‌نین (اصغر)! ساڵ دیت و ساڵ ده‌ڕوا، كوڕ گه‌وره‌ ده‌بێ و هه‌ڵ ده‌دا! له‌و سه‌ر و به‌نده‌دا، زۆربه‌ی ئیواران، له‌ باخی (ناوگه‌ڵووه‌وه‌)، ده‌نگێكی سه‌راسا و دڵگیر دۆڵه‌ پیچه‌ڵپیچه‌كانی سه‌ڵواتاوا داده‌گری و خه‌ڵكی ئاوایی دینیته‌ سه‌ر بانان! ئه‌و ده‌نگه‌ له‌ ماوه‌یه‌كی كورتدا، هه‌ریمی سنه‌ش ده‌گرێته‌ به‌ر و، زار به‌ زار، ئاوازه‌ی ده‌گاته‌ ناوچه‌كانی دیكه‌ی كوردستان!
له‌ راستێدا ده‌نگی سه‌یه‌سكه‌ر، به‌ شنه‌بای به‌یانیانی كیفسانه‌كانی سه‌ڵواتاوا، به‌ بۆنی گوڵه‌باخ و هه‌وای هه‌ستبزوینی هه‌واره‌كانی ئه‌وێ و كانیاوی خۆرنه‌وه‌ز و خوڕه‌ی شه‌تاوان و چریكه‌ی مه‌لانی ئه‌و ناوچه‌یه‌ له‌ دارێژگه‌ ده‌ردی! ئه‌و ده‌نگه‌، ئه‌وه‌نده‌ به‌ سۆز و دڵڕفین و له‌ دڵان خۆش ده‌بێ، كه‌ له‌ لایه‌ن دانیشتووانی ناوچه‌كه‌وه‌، سه‌رنێوی )داوود)ی دووهه‌می به‌ سه‌ردا ده‌بڕیت!
پاش ماوه‌یه‌ك، سه‌ی نیزامه‌دینی بابێ، كه‌ پیاوێكی دیندار و له‌ ناوچه‌كه‌دا به‌نێوبانگ بووه‌، په‌لی ده‌گری و ده‌یهینیته‌ شاری سنه‌! له‌ویش له‌ مزگه‌وتی جامیعه‌(دارالاحسان)، كه‌ یه‌کێ له‌ مزگه‌وته‌ گه‌وره‌ و به‌نێوبانگه‌كانی شاری سنه‌یه‌، له‌ لای(شیخ عبدالمومن)، بابی(ئایه‌توڵڵا مه‌ردۆخ)، له‌به‌ر خویندنی داده‌نی، هه‌تا فیری قورئان و ده‌رسه‌ ئاینییه‌كانی دیكه‌ بێ! ئه‌ویش دوای چه‌ند ساڵ، له‌ لای شیخ، قورئان له‌ به‌ر ده‌كا و ده‌بێ به‌ وه‌ستایه‌كی بێهاوتا له‌ قورئان خویندندا!
سه‌یه‌سكه‌ر له‌ به‌ر ئه‌و ورینگه‌خۆشه‌ی هه‌یبووه‌، له‌ ناو خه‌ڵكدا خۆشه‌ویست و جێگای ریز بووه‌! له‌و سه‌رده‌مه‌شدا سه‌رتۆپی گۆرانیبێژه‌ كورده‌كان و سه‌رپه‌ڕی دیوه‌خانانی ئه‌شراف و ئه‌عیانه‌كانی هه‌ریمی سنه‌ و پیاوێكی ئه‌هوه‌ن و بێ فیز و بێز بووه‌؛ جگه‌ له‌ گۆرانی گوتن له‌ دیوه‌خانان، له‌ هه‌ر شوینێكدا كه‌ ده‌ستی دابێ، دڵی لایه‌نگرانی خۆی نه‌شكاندووه‌ و گۆرانیی بۆ چڕیون!
باوكی زۆر جار له‌ سه‌ر گۆرانیگوتن به‌سه‌ریدا هاتووه‌ و لۆمه‌ی كردووه‌ كه‌، واز بێنی و له‌ پێش چاوی خه‌ڵك، گۆرانی نه‌ڵیت! چونكه‌ بۆ ئه‌وان كه‌ سه‌ییدن و زاڕۆڵه‌ی پیغه‌مبه‌رن!، كارێكی ناشیرینه‌ و به‌جی نییه‌! به‌ڵام به‌و په‌ڕی ریزه‌وه‌، له‌ وه‌ڵامی باوكیدا گوتوویه‌تی: ده‌نگی من به‌هره‌یه‌كی خودایییه‌ و نابێ له‌ خه‌ڵك بشاردریته‌وه‌! كه‌ وایه‌ خه‌ڵك ده‌بێ له‌و ده‌نگه‌ كه‌ڵك وه‌رگری!
لێره‌دا ده‌مه‌وی بۆچوونی خۆمتان له‌ مه‌ڕ ئه‌و وتاره‌ی كه‌ له‌ گۆڤاری سروه‌دا له‌ سه‌ر سه‌ید عه‌لی ئه‌سغه‌ر چاپ بووه‌ بۆ بڵیم! گۆڤاری سروه‌ نووسیویه‌تی: سه‌ید عه‌لی شایه‌رێكی زۆر دڵته‌ڕ بوووه‌ و هیدیكه‌!
من پێمه‌ وایه‌ نابێ به‌ سه‌ید عه‌لی ئه‌سغه‌ر بگوتری: شایه‌ر! مه‌به‌ستم ئه‌وه‌ نییه‌ كه‌ شایه‌رم له‌ لا سووك بێ، به‌ پیچه‌وانه‌وه‌ من پێمه‌ وایه‌ شایه‌رێك له‌ گۆرانیبێژێكی ساده‌ی ته‌نیا ده‌نگخۆش له‌ پێشتر و هونه‌رمه‌ندتریشه‌! چونكه‌ شایه‌ر ئه‌گه‌ر مانای شاییگیڕ و شاعیر بدا، هیچیان سه‌ید عه‌لی ئه‌سغه‌ر ناگرنه‌وه‌! بۆ نموونه‌: كی بیستوویه‌تی به‌ تاهیر توفیق، ماملی، یان خالقی بڵین شایه‌ر! به‌ گۆرانیبێژانێكی وه‌كوو مه‌لا حوسینی عه‌بدۆڵڵازاده‌ و عه‌لی خه‌ندان و ره‌سوولی نادری و عه‌به‌ ده‌ڕژی و برایمی قادرد و ئه‌و تیپه‌ گۆرانیبێژانه‌ ده‌ڵێن شایه‌ر نه‌ك سه‌ید عه‌لی ئه‌سغه‌ر! شایه‌ر دوو مانای هه‌یه‌: یه‌كه‌م شاعیری نه‌خوینده‌وار، دووهه‌م گۆرانیبێژ و به‌یتبێژی نه‌خوینده‌وار، واته‌ ئه‌و گۆرانیبێژ و به‌یتبێژانه‌ی كه‌ شیعر و ئاوازیان له‌ خۆیانه‌! گۆرانییه‌كانی سه‌ید عه‌لی ئه‌سغه‌ر بێژگه‌ له‌ دوو سی گۆرانی، ئه‌وانی دیكه‌ی سۆفیانه‌ و عیرفانین! هه‌روه‌سا سه‌یه‌سكه‌ر شاعیر، بویژ یان ئاوازدانه‌ر نه‌بوووه‌!
ئه‌وه‌ی بۆ ئه‌و هونه‌روه‌ره‌ هه‌ڵكه‌وتووه‌ و لواوه‌، بۆ گۆرانیبێژی دیكه‌ ده‌ستی نه‌داوه‌ و نه‌ڕه‌خساوه‌! ئه‌و هونه‌رمه‌نده‌ پاش چلو ورده‌ ساڵ ته‌مه‌ن، له‌ لایه‌ن(میرزا إبراهیم خانی سه‌ردار أعظم)، كوڕی(آڵف دیوان)ی سنه‌وه‌، كه‌ شه‌یدای ده‌نگی بووه‌، هه‌لی سه‌فه‌رێكی بۆ هه‌ڵده‌كه‌وێ به‌ره‌و تاران! له‌و سه‌رده‌مه‌دا، برای سه‌ردار ئه‌عزه‌می نێوبراو،(فه‌ره‌جوڵڵاخانی سه‌ردار معظم)، نوێنه‌ری(مه‌جلیسی شوورای میللی) ده‌بێ، له‌ تاران! به‌ره‌بابی ئاسه‌فه‌كانیش له‌ بنه‌ماڵه‌ی(میرزا عه‌لی نه‌قیخانی ئاسه‌فدیوان)ن، كه‌ له‌و سه‌رده‌مه‌دا، خاوه‌نی سنه‌ و ناوچه‌كانی سه‌ر به‌ ئه‌و شاره‌ و له‌ ده‌وڵه‌مه‌نده‌ ده‌سه‌ڵاتداره‌كانی ئێران بوونه‌!
گۆڤاری سروه‌ نووسیویه‌: له‌ لایه‌ن سه‌رۆكی كۆمپانیای پۆلیفۆن له‌ شاری تاران، سه‌ید ده‌عوه‌ت ده‌كرێ! مامۆستا له‌ سه‌ر ئه‌و داخوازه‌ بارگه‌ی سه‌فه‌ری تێكه‌وه‌ ده‌پیچی و به‌ره‌و تاران وه‌ ری ده‌كه‌وێ! هونه‌رمه‌ندانی مۆسیقازانی ئه‌و سه‌رده‌می وه‌ك حوسینخانی و نه‌كیسا و ئیقباڵ ئازه‌ر له‌و كۆڕه‌دا به‌شدار ده‌بن و هی دیكه‌!!!!!!
له‌ بنه‌ڕه‌تدا ئا وه‌هایه‌ كه‌: جارێكیان بنه‌ماڵه‌ی یه‌کێ له‌ گه‌وره‌پیاوه‌ ده‌سه‌ڵاتداره‌كانی تاران، له‌ سه‌ردار ئه‌عزه‌م ده‌گیڕنه‌وه‌ بۆ به‌شداری له‌ جه‌ژنێكی گه‌وره‌دا! سه‌رداریش له‌و سه‌فه‌ره‌دا سه‌یه‌سكه‌ر له‌ گه‌ڵ خۆی ده‌با بۆ ئه‌وێ! له‌و جه‌ژنه‌دا، زۆر كه‌س له‌ هونه‌رمه‌ند و ئه‌دیبه‌ نێوداره‌كانی فارسیش میوان ده‌بن: ئه‌و ده‌می، سیمای سه‌رتۆپ و به‌نێوبانگی ئاوازی ئێران، له‌ ناو ژناندا،(قه‌مه‌رملووكی وه‌زیری و شازده‌ی ته‌لع طلع)، بوونه‌ كه‌ قه‌مه‌ریان له‌وی ده‌بێ! مه‌جلیس گه‌رم دادی و قه‌مه‌ر ده‌ست پی ده‌كا! پاش ته‌واوبوونی گۆرانییه‌كانی قه‌مه‌ر، سه‌ردارئه‌عزه‌م، سه‌یه‌سه‌كه‌ر ده‌ناسینی به‌ دانیشتووان و ئه‌وانیش داوای گۆرانیی لی ده‌كه‌ن! سه‌یه‌سكه‌ریش هه‌ر چه‌ند غه‌ریب و كۆڕه‌كه‌ش هه‌موو فارسزمان ده‌بن، ناچار بانگ هه‌ڵده‌دا: ئه‌و سازبه‌ند و مووزیكارانه‌ی كه‌ له‌وی ده‌بن، شاره‌زای گۆرانیی كوردی نابن! له‌ به‌ر ئه‌وه‌ش كه‌ سه‌یه‌سكه‌ر كورد بووه‌ و ئه‌وانیش یه‌كه‌م جاریان بووه‌ تووشیان ببێ به‌ تووش گۆرانییبێژێكی كورده‌وه‌، ده‌شڵه‌ژین و نازانن چی بكه‌ن! ئاخره‌كه‌ی سازه‌كانیان كۆك ده‌كه‌ن و وه‌دووی ده‌كه‌ون! ده‌نگی سه‌یه‌سكه‌ر ته‌واوی دانیشتووانی كۆڕه‌كه‌ داده‌گری و سه‌ریان سووڕ ده‌مینی كه‌ چۆن پیاوێك له‌و ته‌مه‌نه‌دا ده‌نگێكی ئاوای هه‌یه‌! له‌ كاتێكدا قه‌مه‌ر ملووك، ساڵی 1905ی زایینی له‌ دایك بووه‌ و 1959 كۆچی دوایی كردووه‌ و سه‌یه‌سكه‌ر 24 ساڵ له‌ قه‌مه‌ر زووتر له‌ دایك بووه‌!
پاش ئه‌وه‌ی له‌ گۆرانییه‌كه‌ ده‌بێته‌وه‌، دانیشتووانی مه‌جلیسه‌كه‌ زۆری ته‌شویق ده‌كه‌ن و له‌ سه‌ر داوای ئه‌و چه‌ند مووزیكاره‌، كه‌ نێوی دوو كه‌سیان له‌ زاراندا ماوه‌ته‌وه‌: (كه‌ماڵی تارژه‌ن و حه‌سه‌نی كه‌مانچه‌كیش)، ماوه‌ی مانگێك له‌ تاران ده‌مینیته‌وه‌ و له‌ به‌شكۆی(پۆلیفۆن)، كه‌ شه‌ریكه‌یه‌كی ئینگلیزی بووه‌، نزیكه‌ی 30 گۆرانی له‌ سه‌ر (سیڵ)ی گرامافۆن، كه‌ به‌ فارسی ده‌بێته‌(ڵفحه‌ و به‌ عه‌ره‌بی إسطوانه‌)، تۆمار ده‌كا و دوایی ده‌گه‌ڕیته‌وه‌ بۆ سنه‌!
ئه‌و سازبه‌ندانه‌ی كه‌ له‌ ته‌كیا لییان داوه‌، نه‌زانراوه‌ كین، مه‌گه‌ر ئه‌وه‌ی ئارشیڤی گۆرانییه‌كانی رادیۆ تاران ئه‌و رازه‌مان بۆ بخاته‌ روو! به‌ڵام به‌ وته‌ی حاجی سید عبدالاحد كوڕه‌گه‌وره‌ی سه‌یه‌سكه‌ر، كه‌ ئێستا نه‌ماوه‌ و كۆچی دوایی كردووه‌؛ سه‌یه‌سكه‌ر هه‌موو كات تاریفی دوو سازژه‌نی كردووه‌ كه‌ له‌ سه‌ری نێوم بردن، واته‌: (كه‌ماڵی تارژه‌ن و حه‌سه‌نی كه‌مانچه‌كیش)! و نێوی ئه‌وانی دیكه‌ی نه‌هێناوه‌! ئه‌و سازانه‌ش كه‌ له‌ گه‌ڵ گۆرانییه‌كانیدا، لی دراون، بریتین له‌: تار، كه‌مانچه‌، فلووت و زه‌رب! تازه‌ بڕی له‌ گۆرانییه‌كانی زه‌ربی له‌ گه‌ڵ نییه‌، چونكه‌ سه‌یه‌سكه‌ر حه‌ساسییه‌تێكی سه‌یری هه‌بوووه‌ به‌رانبه‌ر به‌ زه‌رب، كه‌ ئه‌ویش ده‌گه‌ڕیته‌وه‌ سه‌ر دیتن و بۆچوونی كۆمه‌ڵگای كورده‌واری له‌و سه‌رده‌مه‌دا كه‌ ئێستاش ئه‌و حه‌ساسییه‌ته‌ هه‌ر ماوه‌!
(سیڵ)ی گۆرانییه‌كانی سه‌یه‌سكه‌ر، دواتر به‌ ناو بنه‌ماڵه‌ ده‌وڵه‌مه‌نده‌كانی كوردستانا بڵاو ده‌بێته‌وه‌، به‌ تایبه‌ت ئه‌وانه‌ی كه‌ سنۆقاوازه‌یان هه‌بووه‌! له‌و كاته‌شدا له‌ سنه‌ جگه‌ له‌ بنه‌ماڵه‌كانی ئاسه‌فدیوان و سادقوه‌زیری و وه‌كیڵ و ئه‌رده‌ڵان و موعته‌مه‌د وه‌زیری و چه‌ن بنه‌ماڵه‌یه‌كی دیكه‌، له‌ چه‌ند چایخانه‌ی به‌نێوبانگی شاری سنه‌ وه‌كوو: چایخانه‌كانی حاجی حه‌مه‌یلی، حه‌مه‌ سمیڵی، ئه‌لیكه‌ره‌م، سنۆقاوازه‌ هه‌بووه‌ كه‌ هه‌ندێ رۆژ گۆرانییه‌كانی سه‌یه‌سكه‌ریان لی داوه‌ و ئه‌وانه‌ی كه‌ سنۆقاوازه‌یان نه‌بووه‌، له‌ ده‌نگی به‌سۆز و خه‌مڕه‌وینی ئه‌و هونه‌رمه‌نده‌ له‌زه‌تیان بردووه‌!
هه‌ر چه‌ند گۆرانییه‌كانی سه‌یه‌سكه‌ر به‌ سنۆقاوازه‌، له‌ چایخانه‌كان لی دراوه‌ و خه‌ڵك چیژیان لی وه‌رگرتووه‌، ئه‌و هونه‌روه‌ره‌، بڕی شه‌وان له‌ چایخانه‌كاندا گۆرانیی گوتووه‌ كه‌ هیچ جێگای لۆمه‌ و سه‌ركۆنه‌ نه‌بووه‌ و ریزیشیان گرتووه‌! ئه‌و چایخانه‌یه‌ش كه‌ زۆربه‌ی شه‌وان گۆرانیی تێدا گوتووه‌، چایخانه‌یه‌ك بووه‌ له‌ لای به‌فره‌چاڵی كۆن، به‌رانبه‌ر به‌ گه‌ڕه‌كی ئاغه‌زه‌مان، كه‌ روانێویه‌تی به‌ سه‌ر(كانی دووشه‌م)دا و هه‌ر وه‌سا هه‌ندێ جار له‌ چایخانه‌ی(قه‌وپاڵ)، به‌رانبه‌ر به‌ باخه‌نمامه‌ی سنه‌، كه‌ ئێستا هه‌ر هه‌موویان كراونه‌ته‌وه‌ به‌ ماڵ و نه‌ماون! له‌ هه‌ر كام له‌و چایخانه‌گه‌له‌شدا، كه‌ گۆرانیی گوتبێ، تێكمه‌ بووه‌ و ریی ریداری تێدا نه‌بووه‌ته‌وه‌! زۆرتریشی له‌ به‌ر ئه‌وه‌ بووه‌ كه‌ نه‌ رادیۆ هه‌بووه‌ نه‌ زه‌بت و ته‌سجیل! ته‌نیا كه‌ره‌سه‌ی گویگرتن له‌ مووزیكا، سنۆقاوازه‌ بووه‌ و چیدیكه‌! سه‌یه‌سكه‌ریش ته‌مه‌نی له‌ 60 ساڵ سه‌رووتر بووه‌ كه‌ سنۆقاوازه‌ گه‌یشتۆته‌ كوردستان! له‌وانه‌شه‌ تا ئه‌و كاته‌ی كه‌ ژیاوه‌ نه‌گه‌یشتبێ!

ئه‌و گۆرانییانه‌ی كه‌ له‌ سه‌یه‌سكه‌ر به‌ جی ماون: 13 گۆرانین! ئه‌ویش دوای دامه‌زرانی رادیۆی سنه‌ كه‌ ده‌كاته‌ 1327 هه‌تاوی،(1948)ی زایینی، له‌ ماڵی ئاسه‌فدیوان دۆزراونه‌ته‌وه‌ و دراون به‌ رادیۆی سنه‌ كه‌ خه‌ڵك ئێستا له‌ سه‌ر كاسیت گوێی لی ده‌گرن! ده‌نا ئه‌گه‌ر به‌ هۆی ئه‌و بنه‌ماڵه‌یه‌وه‌ نه‌با، ئێستا ئه‌و چه‌ند گۆرانییه‌ش نه‌مابوون و له‌ ناو چووبوون! له‌وانه‌شه‌ پاش ئه‌وه‌ی كه‌ حكوومه‌تی شۆڤینیستی فارس كه‌وتۆته‌ پاوانكردنی جل و به‌رگ و زمان و ئه‌ده‌بێ كوردی له‌ ناویان بردبێ!
به‌ڵام من بۆ خۆم دڵنیام كه‌ ئه‌و گۆرانییانه‌ ئه‌گه‌ر كه‌سێكی دڵسۆز وه‌دووی كه‌وی له‌وانه‌یه‌ له‌ ئارشیڤی رادیۆ تاران، یان كتێبخانه‌ی له‌نده‌ن كه‌ زۆر به‌ڵگه‌ی نووسراوی كوردی و دۆكومینتی له‌ سه‌ر كورد تێدا هه‌یه‌، ببینرینه‌وه‌!
له‌ سه‌رده‌می سه‌یه‌سكه‌ردا، له‌ سنه‌ گۆرانیبێژێك هه‌بووه‌ كه‌ ویستوویه‌تی له‌ دژی سه‌یه‌سكه‌ر گۆرانی تۆمار بكا، وه‌ك پیاوه‌كۆنه‌كان ده‌یگیڕنه‌وه‌: ویستوویه‌تی به‌ربه‌ره‌كانیی له‌ گه‌ڵ بكا؛ ئه‌و گۆرانیبێژه‌، نێوی (حاجی ئافه‌زی) و تارژه‌نیش بووه‌! له‌ راستێدا تارژه‌ن بووه‌ نه‌ك گۆرانیبێژ! وه‌ك باسی ده‌كه‌ن له‌ زمانی مووزێكی زانیوه‌ و چه‌ند گۆرانییه‌كیشی له‌ سه‌ر سیڵ له‌ تاران تۆمار كردووه‌، كه‌ شیعرێك له‌ تێكستی یه‌کێ له‌ گۆرانییه‌كی ئه‌مه‌ بووه‌: جفتـی كه‌وشی ره‌ش، با ناڵچـه‌دار بێ بیــنه‌ لـه‌ جـــه‌رگــم، شــــۆنــی دیار بێ!!
ئێستاش له‌ سنه‌، پیاوه‌ كۆنه‌كان، كه‌ باسی ده‌نگی سه‌یه‌سكه‌ر و به‌رزیی كاره‌كه‌ی ده‌كه‌ن، ناشی باسی ئه‌و(حاجی ئافه‌زی)یه‌ نه‌هیننه‌ گۆڕ و گاڵته‌ی پی نه‌كه‌ن! چونكه‌ له‌و سه‌رده‌مه‌دا، له‌ به‌ر ئه‌وه‌ی گۆرانییه‌كانی سه‌یه‌سكه‌ر سۆفیانه‌ بووه‌ و وشه‌ی هه‌ڵیت و په‌ڵیتی تێدا نه‌بووه‌، زیاتر په‌سن بووه‌!
حاجی سید عبدالاحد، كوڕه‌گه‌وره‌ی سه‌یه‌سكه‌ر، كه‌ له‌ سنه‌ پێیان ده‌گوت(سه‌یه‌وله‌)، گوتوویه‌تی: باوكم سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی كه‌ هیچ مامۆستایه‌كی نه‌بووه‌ و ده‌رسی مووزێكی نه‌خویندووه‌، به‌ڵام له‌ ده‌زگاكانی مووزێكی زانیوه‌ و شاره‌زای قه‌تار و هه‌ستانه‌ كوردییه‌كان بووه‌! ئه‌و گۆرانیانه‌ش كه‌ چڕیونی، كوردیی ره‌سه‌نن و به‌ سه‌ر بناغه‌ی میلۆدییه‌ كوردییه‌كانه‌وه‌ دانراون! ئه‌و هه‌ڵبه‌ستانه‌ش كه‌ بۆ گۆرانییه‌كانی هه‌ڵبژاردوون، شیعری مه‌وله‌وی تاوگۆزی و وه‌فای مه‌هابادیی و تاهیر به‌گی جاف و بابا تاهیری هه‌مه‌دانی بووه‌!
به‌ڵی وه‌ك به‌ مه‌قامه‌كانیدا ده‌رده‌كه‌وێ، سه‌یه‌سكه‌ر گوێی به‌ مووزێكی ئێرانی ئاشنا بووه‌! به‌ڵام چۆن و به‌ چ شێوه‌یه‌ك ده‌زگا ئێرانییه‌كانی وه‌رگرتووه‌، ئه‌ویش له‌و كاته‌دا كه‌ ده‌ره‌تان كه‌م بووه‌ و له‌ سنه‌ و به‌ تایبه‌ت له‌ كوردستانی ئه‌و سه‌رده‌مه‌دا كه‌ كه‌سێك نه‌بووه‌ وه‌كوو ئێستا شاره‌زای مووزێكی ئێرانی بووبێت، جێگای باس و لێكۆڵینه‌وه‌یه‌! له‌وانه‌شه‌ تا ئه‌و كاته‌ی چۆته‌ تاران، هیچ سازێك له‌ ته‌كیا لیی نه‌دابێت و له‌ گه‌ڵ مووزیكا گۆرانیی نه‌گوتبێ! چونكه‌ گۆرانییه‌كانی سه‌یه‌سكه‌ر، له‌و گۆرانییانه‌ نین كه‌ به‌ ساز و زوڕنا و ده‌هۆڵ و باڵابانه‌وه‌ گوترابێتن یان بگوترین! سه‌یه‌سكه‌ر شیوازێكی تایبه‌ت به‌ خۆی هه‌بووه‌ و تا راده‌یه‌ك گۆرانییه‌كانی جگه‌ له‌ فۆلكلۆره‌كان شێوه‌ی عیرفانییان هه‌یه‌! بۆ نموونه‌: گۆرانییه‌ فۆلكلۆرییه‌كانی (ئای له‌ له‌نجه‌ی یه‌ و ده‌نا كورتی و هه‌ی نابێ نابێ)ی وه‌ها گوتووه‌، كه‌ كردوونیه‌ته‌ گۆرانیگه‌لێكی سه‌نگین و له‌ سه‌ره‌خۆ و له‌ حاڵه‌تی شایی و هه‌ڵپه‌ڕكیی ده‌رهێناون! له‌ سه‌رتاسه‌ری كوردستانیش ئه‌و شیوازه‌، ته‌نیا له‌ گوندی سه‌ڵواتاوادا هه‌یه‌!
من كاتێك له‌ ده‌بێرستانی ئه‌بوو عه‌لی سینا له‌ سنه‌، له‌ پۆلی حه‌وتی ناوه‌ندیدا بووم، كوڕێكی خه‌ڵكی سه‌ڵواتاوا كه‌ نێوی نووری سه‌ڵواتی بوو، له‌و ده‌بێرستانه‌دا ده‌رسی ده‌خویند! ئۆباڵ به‌ ئه‌ستۆم ده‌نگێكی پێوه‌ بوو كه‌ كه‌س له‌ سه‌یه‌سكه‌ری جیا نه‌ده‌كرده‌وه‌! به‌ڵام ئه‌ژنۆی شكاوم، كورد بوو! له‌ كۆمه‌ڵگایه‌كی بنده‌ست و دواكه‌وتوودا ده‌ژیا، بۆیه‌ ئێستاش نه‌مدیته‌وه‌ كه‌ گۆرانی تۆمار بكات، یان دریژه‌ی پی بدا! نازانم له‌ كوییه‌ و خه‌رێكی چیه‌؟! دڵنیام ئه‌گه‌ر كه‌وتبایه‌ شوین گۆرانی، جیگه‌نشینی سه‌یه‌سكه‌ر له‌و شیوازه‌دا ئه‌و بوو! دیسان چه‌ كه‌رده‌ن؟!
بێژگه‌ له‌ نووری سه‌ڵواتی، شیتێك هه‌بوو، پێمه‌ وابێ خه‌ڵكی سه‌ڵواتاوا بوو! ئه‌ویش نێوی سه‌ید علی بوو و له‌ سنه‌ پێیان ده‌گوت:(سه‌یه‌لی)! به‌ڕای من سزاوار نه‌بوو، پێی بڵیی شیت، چونكه‌ تا بڵیی هیمن و له‌سه‌ره‌خۆ بوو! هیچ كات پێكه‌نین له‌ سه‌ر روومه‌تی نه‌ده‌بڕا! ئازاری بۆ هیچكه‌س نه‌بوو! رۆژان ده‌هاته‌ شاری سنه‌ و ئیواران ده‌گه‌ڕاوه‌ گوندی (ده‌گایه‌ران یان دگه‌ران) له‌ لای خوارووی باخه‌كانی(گریاشان)ی سنه‌! ئه‌و ئینسانه‌ بێئازاره‌، كۆمه‌ڵێك شڕكه‌ و پڕكه‌ی له‌ خۆی ده‌ئاڵاند و به‌ ناو بازاڕه‌كانی سنه‌دا ده‌گه‌ڕا و هه‌ركه‌سێك كه‌ پێی خۆش با، چایه‌كی بۆ ده‌كڕی و دوو سی قه‌رانی ده‌دایه‌ گۆرانیی بۆ بڵی! ئه‌ویش ده‌یچریكاند و گۆرانییه‌كانی سه‌یه‌سكه‌ری ده‌گوته‌وه‌! ده‌نگی كوت و مت ده‌نگی سه‌یه‌سكه‌ر بوو! هه‌ندێ جاریش شتی وای ده‌گوت، كه‌ بڕی پیاوی كۆن ده‌یانگوت قه‌تمان له‌ سه‌یه‌سكه‌ر نه‌بیستووه‌! جا نازانم ئیسته‌ ماوه‌ یان نه‌؟ چونكه‌ كاتێك دیومه‌ كه‌ ته‌مه‌نم 15 ساڵ زیاتر نه‌ده‌بوو! ئه‌ویش سه‌ر و ریشی سپی كردبوو و له‌ 45 ساڵ زۆرتر ده‌هاته‌ به‌ر چاو!
له‌ تاران هونه‌رمه‌ندێكی كوردی كوردینه‌زانـمان هه‌بووه‌ كه‌ له‌ دام و ده‌زگای ده‌وڵه‌تدا كاری كردووه‌ و به‌ هۆی هونه‌ره‌كه‌یه‌وه‌ گه‌یشتۆته‌ پله‌ و پایه‌ی باڵا و ماوه‌یه‌كی زۆر به‌رپرسی ده‌فته‌ری سه‌ره‌كوه‌زیران بووه‌ له‌وی! ئه‌و هونه‌رمه‌نده‌ نێوی(عبدالحمید ملكالكلامی) بووه‌ كه‌ نازنێوی(امیرالكتاب) واته‌ (میری نووسه‌ران)یان به‌ سه‌ردا بڕیوه‌ و له‌ ئه‌ده‌بێ فارسی و خۆشنووسی و نیگاركیشیدا، توانا و به‌نێوبانگ بووه‌! له‌ شیعریشدا سه‌رنێوی(شه‌رقی) هه‌بووه‌ و ساڵی 1949 له‌ تاران كۆچی دوایی كردووه‌! ئه‌و(امیرالكتاب)ه‌، مووزیكناسێكی زه‌به‌رده‌س بووه‌ و ته‌واوی ده‌زگاكانی مووزێكی به‌ سه‌ر كژوویه‌كی بارێكی (ته‌لین)ه‌وه‌، تۆمار كردووه‌ و بۆ باره‌گای مووزێكی (فارس)ی به‌ جی هێشتووه‌! كاك سارم خان ده‌ڵێ: امیرالكتاب زۆر كه‌ڕه‌ت بۆی باس كردووم كه‌ سه‌یه‌سكه‌ر ده‌زگاكانی مووزێكی بێ كه‌م و كووڕی زانیوه‌ و زۆركه‌سیش بۆ درووست بیستن و فیربوونی چوونه‌ته‌ لای!
سه‌یه‌سكه‌ر له‌ تافی لاویدا، له‌ لای(علی اكبر خانی اعزازالسلطنه‌)، مامی سارم خانی سادقوه‌زیری، كه‌ ماوه‌یه‌ك حاكمی سه‌قز و بانه‌ بووه‌ و له‌ ده‌وره‌ی دووهه‌می مه‌جلیسی شوورای میللیدا وه‌كیلی كوردستان بووه‌، ماوه‌ته‌وه‌! كاك سارم خان ده‌ڵێ: له‌ ته‌مه‌نی پینچ، شه‌ش ساڵاندا بووم، سه‌یه‌سكه‌ر جارێكیان له‌ لای ئێمه‌، له‌(ماڵه‌كانی خه‌سراوا)ی سنه‌، كه‌ پێیان ده‌گوت: (عوماره‌ته‌كه‌ی خه‌سراوا) یان خه‌سره‌و ئاوا)و ئێستاش هه‌رماوه‌، میوان بوو! له‌ سه‌ر داخوازی باوكم، به‌و ده‌نگه‌ ره‌سا و به‌سۆزه‌ی، چه‌ند گۆرانیی بۆ چڕین، كه‌ هیچ كات ئه‌و رۆژه‌م له‌ بیر ناچی، به‌ڵام دوای ئه‌وه‌ نه‌مدیته‌وه‌!
ساڵی 1976 له‌ مه‌هاباد، له‌ گه‌ڵ كاك (ره‌حمانی عیمادی)ی چایچی، كه‌ له‌و شاره‌دا سه‌رناسه‌، له‌ مه‌ڕ سه‌یه‌سكه‌ر گوت و بێژێكم ساز كرد؛ چونكه‌ ئه‌و سه‌رده‌مه‌ی كه‌ سه‌یه‌سكه‌ر چۆته‌ مه‌هاباد، ئه‌و كاك (ره‌حمان)ه‌، چل رۆژ سه‌رده‌مداری سه‌یه‌سكه‌ر بووه‌ و خزمه‌تی كردووه‌! ئه‌و گوت و بێژه‌ له‌ سه‌ر كاسیت تۆمار كراوه‌ و ئێستاش ماوه‌!
گۆڤاری سروه‌ ده‌ڵێ: جارێكی سه‌ید علی ئه‌سغه‌ر ده‌عوه‌ت ده‌كرێ بۆ شاری مه‌هاباد و له‌ باغی(گویزی)ی ئه‌و شاره‌ كۆبوونه‌وه‌یه‌كی مه‌زنی بۆ ده‌گیری و زۆربه‌ی گه‌وره‌ گه‌وره‌كانی شار له‌و كۆڕه‌دا به‌شداری ده‌كه‌ن! هاوڕێیانی مۆسیقاژه‌نی سه‌ید عه‌لی له‌و كۆڕه‌دا، قادری عه‌وڵای و عه‌وڵا ره‌ش و عه‌یزه‌ كویر و مام عه‌وڵا ده‌بن!
به‌ڵام كاك عیمادی ده‌ڵێ: ده‌رویش كه‌ریم و ئه‌حمه‌دی قاوه‌چی، له‌ یه‌کێ له‌ باغه‌كانی سابڵاغ، كه‌ به‌ باغی شه‌ریفی حاجی ره‌شید به‌ نێوبانگ بوو، چایخانه‌یه‌كی گه‌وره‌یان دانابوو! چایچییه‌كان، بڕیاریان دا، ئاغا سه‌ید عه‌لی ئه‌سغه‌ر ده‌عوه‌ت بكه‌ن! له‌و سه‌رده‌مه‌دا، له‌ ماڵان ته‌له‌فۆن نه‌بوو! خه‌ڵك له‌ ته‌له‌فۆنخانه‌ ته‌له‌فۆنی ده‌كرد! ئه‌گه‌ریش هه‌با به‌ مه‌ركه‌زه‌وه‌ به‌سرابووه‌وه‌! ئه‌مه‌ش ناچار چووێنه‌ ته‌له‌فۆنخانه‌ و ته‌له‌فۆمان بۆ سنه‌ كرد! ئه‌و ڕۆژه‌ ئاغا سه‌ید عه‌لی ئه‌سغه‌ر، ته‌شریفی له‌وی نه‌بوو! به‌ڵام سه‌ختیمان كرد به‌یانییه‌كه‌ی بێته‌ پای ته‌له‌فۆن كه‌ قسه‌ی له‌ گه‌ڵ بكه‌ین! به‌ڵی به‌یانییه‌كه‌ی چووێنه‌وه‌ بۆ ته‌له‌فۆنخانه‌ و قسه‌مان له‌ گه‌ڵ كرد! ئاغا بانگهێشتنه‌كه‌مانی قبووڵ كرد، به‌ڵام گوتی: (ئه‌شی پیاگێك له‌ خوه‌تان بێ به‌ شۆنما)! ده‌رویش كه‌ریمی قاوه‌چیش خۆی ساز كرد و به‌ ماشینێك كه‌ ئه‌و ده‌می به‌ نادر وه‌چنگ ده‌كه‌وت، به‌ره‌و كوردستان** وه‌ڕی كه‌وت! دیاره‌ پێش ئه‌وه‌ی سه‌ید عه‌لی ئه‌سغه‌ر بێته‌ مه‌هاباد، گۆرانیبێژێكی خه‌ڵكی كرماشان كه‌ نێوی (عه‌لی ئه‌شره‌ف) بوو، هاته‌ ئیره‌ و له‌و چایخانه‌یه‌ گۆرانی گوت و خه‌ڵك به‌ گه‌رمی پێشوازییان لی كرد! ئه‌لحه‌ق ئه‌ویش ده‌نگی خۆش بوو، به‌ڵام هه‌ر كه‌ سه‌ید عه‌لی ئه‌سغه‌ر هات، ئه‌و بارگه‌ و بنه‌ی تێكه‌وه‌ پیچاو نه‌وه‌ستا و چوو!
پاشی چه‌ند رۆژ ئاغا سه‌ید عه‌لی ئه‌سغه‌ر گه‌یشتی! ئه‌و رۆژه‌ خه‌ڵكی سابڵاغ بۆ ریزگرتن له‌ وی، بازاڕ و دووكانیان داخست و چوونه‌ پێشوازی! خه‌ڵكه‌كه‌ لووزه‌ویان برده‌ سه‌ری و به‌ په‌رۆش بوون بیبینن! ئه‌ویش رووی له‌ خه‌ڵكه‌كه‌ كرد و به‌ ریزه‌وه‌ فه‌رمووی: (فره‌یك فراوان ته‌شه‌كورتان لی ئه‌كه‌م و خوه‌شحاڵم كه‌ به‌ دیارتان شا بووم! ئیسه‌ شه‌كه‌تم، به‌یانی تیمه‌ خزمه‌تتان)! به‌ڵی هێنامان له‌ خانوویه‌ك كه‌ بۆی دیاری كرابوو، ژوورێكمان بۆ ته‌رخان كرد! ئاغای سه‌ید عه‌لی ئه‌سغه‌ر پیاوێكی ره‌شتاڵه‌ی شیرنگڕوی و به‌ واتا پیاو بوو! له‌ ماڵان نه‌ده‌مایه‌وه‌ و به‌ ده‌گمه‌ن نانی كه‌سی ده‌خوارد! ئێمه‌ حه‌وت شاگرد قاوه‌چی بووین! ده‌رویش كه‌ریم هه‌موومانی ریز كرد، له‌ دۆژ هه‌ر هه‌مووماندا، منی هه‌ڵبژارد و ده‌ستی راكیشا، فه‌رمووی (ئا ئه‌وه‌یانـمه‌ گه‌ره‌كه‌!) ئه‌وسا ده‌ستووراتی خۆی پی گوتم و منیش ته‌واوكه‌ماڵیم به‌ جی هێنا! به‌ڵام رۆژێكیان سویندی دام كه‌ خه‌یانه‌تی پی نه‌كه‌م و ده‌رمان و شتی وای ده‌رخوارد نه‌ده‌م! ئه‌و شته‌ی زۆر به‌ لاوه‌ گرینگ بوو!
به‌یانییه‌كه‌ی له‌ باغی جیگه‌یان بۆ ئاماده‌ كرد و له‌ سه‌ر ته‌ختێكی بڵیند، قاڵیمان راخست و ئاغا ته‌شریفی هێنا! له‌ پێشدا كه‌ بانگمانهێشته‌ مه‌هاباد، تار و دمبه‌كمان بۆ هێنا، گوتی: ئاوازه‌كانی من دمبه‌كی گه‌ره‌ك نییه‌! به‌ڵام پیاوانه‌ رووی كرد له‌ عه‌بدوڵڵا ده‌رویش، كه‌ ئه‌و ده‌می باشترین دمبه‌كژه‌نی سابڵاغی بوو، دڵی نه‌شكاند و گوتی: (تۆ عاجز نه‌وی برا گیان، هه‌ر چی پووڵت گه‌ره‌كه‌، له‌ منی بسینه‌ و بۆ خوه‌ت له‌ ته‌كمانا به‌!)
له‌و سازژه‌نانه‌ كه‌ گۆڤاری سروه‌ ده‌ڵێ، ته‌نیا قادری عه‌وڵای له‌ گه‌ڵ ده‌رچوووه‌ كه‌ ئه‌ویش به‌ گوته‌ی كاك عیمادی به‌ دڵی نه‌بوووه‌! ئیتر نه‌ عه‌زیزه‌ كویر و عه‌وڵا ره‌شی له‌ گه‌ڵ بووه‌ نه‌ مام عه‌وڵا! كاك عیمادی ده‌ڵێ: ئه‌و ده‌می تارژه‌نی مه‌هابادی، میرزا قادری عه‌وڵا بوو، كه‌ دوایی بوو به‌ نه‌قاش و دووكانی نه‌قاشی دانا! قادری عه‌وڵا، به‌ تاری قسه‌ی ده‌كرد! ئه‌وه‌نده‌ قابیل بوو، به‌ تاری به‌خیراتنی خه‌ڵكه‌كه‌ی ده‌كرد! به‌ڵێ میرزا عه‌وڵا تاره‌كه‌ی هه‌ڵگرت و به‌ ته‌له‌كانیدا وه‌رگه‌ڕا! ئاغای سه‌ید عه‌لی ئه‌سغه‌ریش ئه‌و رۆژه‌ سێ گۆرانیی گوت و دوایی خه‌ڵكه‌كه‌ هه‌ر وازیان نه‌ده‌هێنا و بڵاوه‌یان نه‌ده‌كرد و حه‌زیان ده‌كرد قسه‌ی له‌ گه‌ڵا بكه‌ن و پرسیاری لێ بكه‌ن! بڕوام پێ بكه‌ ئه‌و شه‌وه‌ هه‌تا لای سه‌عاتی پێنجی سبحه‌ینی نه‌خه‌وت و له‌ گه‌ڵ خه‌ڵكه‌كه‌ دانیشت و قسه‌یان كرد! له‌و سه‌رده‌مه‌دا سابڵاغ دوو ده‌نگخۆشی به‌ نێوبانگی لێ بوو: سه‌عیدی ماملێ، بابی كاك محه‌مـمه‌دی ماملێ و حوسێن قاقی! ئه‌وانیش هاتنه‌ دیتنی ئاغا سه‌ید عه‌لی ئه‌سغه‌ر و له‌ لای مانه‌وه‌! له‌ ماوه‌ی ئه‌و چل رۆژه‌دا كه‌ له‌وێ بوو، ده‌هاتن و سه‌ریان ده‌دا! ئاغا سه‌ید عه‌لی ئه‌سغه‌ر له‌ راده‌ به‌ده‌ر رێزی بۆ داده‌نان! به‌ تایبه‌ت بۆ سه‌عیدی ماملێ، بابی محه‌ممه‌دی ماملێ؛ چونكه‌ حه‌زی له‌ ده‌نگی ده‌كرد! ئه‌گه‌ سه‌عیدی ماملێ و حوسێن قاقی، داوای گۆرانییان لێ ده‌كرد، ده‌یفه‌رموو: برا ئێوه‌ خوه‌تان ئاوازه‌خوێنن و له‌ من خاسترن، ئێوه‌ بێژن ئه‌وسا منیش ئیژم!
ئه‌و باغه‌ی كه‌ ئێمه‌ چایخانه‌كه‌مان لێ دانابوو، په‌رژینی هه‌بوو! ژنان له‌و دیو داده‌نیشتن و پیاوانیش له‌م دیو! ئه‌و ده‌می مه‌هاباد سه‌رهه‌نگێكی فارسی لێ بوو، كه‌ ژنه‌كه‌ی زۆر جوان بوو! رۆژێكیان ئه‌و ژنه‌، ئاغا سه‌ید عه‌لی ئه‌سغه‌ری ده‌عوه‌ت كرده‌ باخ و میوانییه‌كی باشی دا! شه‌ربه‌تی گوڵگوڵاو و چای و به‌سته‌نی و قاوه‌ و قلیان، به‌ هه‌ر دوو باخچه‌كه‌دا ده‌گه‌ڕا و سه‌ید عه‌لی ئه‌سغه‌ریش له‌ سه‌ر چۆكان ده‌تگوت خه‌ریكه‌ زه‌وێنه‌كه‌ له‌ باوه‌ش بگری، یارغه‌زاڵی ده‌گوت! ژنی كابرای سه‌رهه‌نگیش بێ ئه‌وه‌ی له‌ كه‌س بپرسێ، له‌ په‌رژینان وه‌سه‌ر كه‌وت و هاته‌ به‌شی پیاوان و یه‌كسه‌ر چوو سه‌ید عه‌لی ماچ كرد! خه‌ڵكه‌كه‌ زۆریان پێ سه‌یر بوو به‌ڵام ژنی پیاوی ده‌وڵه‌ت و كوردیش نه‌بوو، كێ ده‌ویرا خۆ له‌ قه‌ره‌ی بدا! پاش ماچكردن، 14 لێره‌ی ئه‌و كاته‌ی دایه‌ و بانگیهێشته‌ ماڵی خۆیان! به‌ڵام سه‌ید عه‌لی ئه‌سغه‌ر بانگهێشتنه‌كه‌ی قبووڵ نه‌كرد!
سه‌ید عه‌لی ئه‌سغه‌ر خۆی تارژه‌نێكی هه‌بوو كه‌ له‌ به‌ر نه‌خۆشی نه‌یتوانی بێت! به‌ وته‌ی سه‌ید عه‌لی ئه‌سغه‌ر خۆی، چاك له‌ بیرمه‌ گوتی نێوی )ئه‌میر ئه‌رسه‌لان)ه‌! به‌ڵام زۆری له‌ سه‌ر نه‌چووم كه‌ بزانم كورده‌، یان نه‌!
دیسان گۆڤاری سروه‌ نووسیویه‌: سه‌ید عه‌لی له‌و سه‌فه‌ره‌دا دوو كوڕی خۆی ده‌ گه‌ڵ بوونه‌! خه‌ڵك لێیان پرسیوه‌ كه‌ جه‌دده‌(خه‌ڵكی مه‌هاباد له‌و سه‌رده‌مه‌دا به‌ سه‌یدیان گوتووه‌ جه‌دده‌،، كوڕه‌كانیشت وه‌كوو خۆت ده‌نگخۆشن؟ له‌ وه‌ڵامدا گوتوویه‌ نه‌خێر كلم داونه‌تێ هه‌تا ده‌نگیان بنووسێ و وه‌كوو خۆم چاره‌ڕه‌ش نه‌بن!
منیش ده‌ڵێم نه‌خێر كوڕی له‌ گه‌ڵ نه‌بوووه‌ و هیچ ئینسانێكی به‌ واتا ئینسانیش حازر نییه‌ شتی وا بكا و كل بداته‌ جگه‌رگۆشه‌ی خۆی! به‌ڵام كوڕی گه‌وره‌ی سه‌ی ئه‌سكه‌ر كه‌نێوی سه‌ی ئه‌وله‌ بوووه‌ و ئێستا یه‌كێ له‌ كوڕه‌كانی ئه‌ویش باباشه‌هابی گۆرانیبێژه‌، وه‌كوو سه‌ی ئه‌سكه‌ر، ده‌نگخۆش بوووه‌ و له‌ خانه‌قاكانی سنه‌ و له‌ دانیشتنی دۆستانه‌ی ئایینیدا مه‌قام و به‌سته‌ی سۆفیانه‌ و عیرفانی گوتووه‌، به‌ڵام نه‌یهێشتووه‌ ده‌نگی بڕواته‌ سه‌ر كاسێت!
له‌ گه‌رمه‌ی ئه‌م قسانه‌دا له‌ كاك عیمادیم پرسی وه‌فایی شاعیر له‌و سه‌رده‌مه‌دا له‌ كوێ بوو؟ له‌ وه‌ڵامدا گوتی: ئه‌و ده‌می وه‌فایی نه‌مابوو، چونكه‌ چووه‌ حه‌جێ و، ئیتر نه‌گه‌ڕاوه‌ و له‌وی مرد!
سه‌ید عه‌لی ئه‌سغه‌ر له‌ به‌ر ئه‌و هونه‌ره‌ی، ده‌ستی زۆر ده‌چوو! ئینسان كوشتن و ده‌ستدریژیی لێ ده‌رچێ، ده‌یتوانی ئه‌وانه‌ی كه‌ له‌ سه‌ر كاسپی و به‌ بێتاوان ده‌خرێنه‌ زیندان، له‌ به‌ند ده‌ربێنێ!
رۆژێكیان ژنێك هات و منداڵێكی له‌ كۆشی هاویشت و گوتی مێرده‌كه‌م گه‌ سه‌ر تووتنێ گیراوه‌ قوربان، به‌ خاتری خودایه‌ كارێكم بۆ بكه‌! منی له‌ گه‌ڵ خۆی برد و چووێنه‌ ماڵی سه‌رۆكی دووخانیات كه‌ كابرایه‌كی سنه‌یی بوو! كه‌ له‌ ده‌رگامان دا، ژنه‌كه‌ی له‌ پێشدا به‌ فارسی قسه‌ی كرد! دوایی كه‌ زانی سه‌ید عه‌لی ئه‌سغه‌ره‌، به‌ پێخاوسی هاته‌ به‌ر ده‌رگا و چووێنه‌ ژووری! پاش ئه‌وه‌ی چایه‌كمان خوارده‌وه‌، رووداوه‌كه‌ی بۆ ژنه‌كه‌ باس كرد و ئه‌ویش گوتی: قوربان گیان، دڵتان خه‌ته‌ر نه‌كا! هه‌ر ئیمشه‌و ئه‌یژم مه‌ره‌خه‌سی بكا! تۆ عه‌زیز ئێمه‌ی!
یه‌كه‌مین ده‌وڵه‌مه‌ندی مه‌هابادی ئه‌و كاته‌، میرزا ره‌حمه‌ت بوو! بڕوا بكه‌ چه‌ند جار داوای لێ كرد بڕواته‌ ماڵیان و دانیشتنی بكه‌ن، قبووڵی نه‌كرد!
ئیواره‌یه‌ك، یه‌كێ له‌ به‌قاڵه‌كانی مه‌هاباد، كه‌ نێوی(ده‌رویش سمایل، بوو، بانگی كردم و گوتی: ئێمه‌ به‌قاڵه‌كان له‌ ناو خۆماندا بڕیارمان داوه‌ كه‌ سه‌ید عه‌لی ئه‌سغه‌ر ده‌عوه‌ت بكه‌ینه‌ چایخانه‌ و گۆرانیمان بۆ بڵێ، تۆ ده‌توانی پێی بڵێی؟ منیش گوتم باشه‌ به‌ سه‌ر چاو، هه‌ر ئه‌وڕۆ پێی ده‌ڵێم! شه‌وێ پێم گوت ئاغا به‌قاڵه‌كانی سابڵاغ ده‌یانه‌وێ ده‌عوه‌تت بكه‌ن، وه‌ڵامی تۆ چییه‌؟! له‌ وه‌ڵامدا گوتی: ئه‌ی به‌ بان چاو، من باڵای پێ ئه‌كه‌م بۆ ئه‌و به‌قاڵگه‌له‌ گۆرانیی بێژم! من له‌ ته‌ك ده‌وڵه‌مه‌نا دانه‌م ناكوڵێ! ئه‌وانه‌ كاسپن، زه‌حمه‌ت ئه‌كێشن! به‌ڵێ هاتنه‌ چایخانه‌كه‌ و گۆرانی بۆ گوتن و ئه‌وانیش زۆریان ریز لێ گرت!
تا بڵێی دڵته‌ر و زه‌وقی بوو! جوانپه‌رست بوو! ئه‌گه‌ كچێكی جوانی ده‌دیت، ئاوری ده‌گرت یاڕه‌ببی! به‌ڵام ئۆباڵ به‌ ئه‌ستۆم ئه‌من چل رۆژی ره‌به‌ق، خزمه‌تم كرد، شواڵپیس نه‌بوو! هه‌ندێ جار كه‌ له‌ سه‌ر زه‌وق ده‌بوو، بۆ گاڵته‌ شانانی هه‌ڵده‌ته‌كان و گۆرانییه‌كی كرژی له‌ ژێر لێوه‌وه‌، به‌ ناره‌ نار ده‌گوت، كه‌ ئێستاش تێنه‌گه‌یشتم چییه‌؟! ده‌مگوت ئاغا ئه‌وه‌ چییه‌ ئه‌و گۆرانییه‌! بۆ من تێناگه‌م؟ ده‌یگوت: ئه‌وه‌ حه‌مه‌ كه‌چه‌ڵیانه‌س باوكه‌كه‌م! ئه‌گه‌ر له‌ سه‌ر زه‌وق بم بۆم تێ!
بیست و چوار سه‌عاته‌كه‌ ده‌بوو قلیاناوی بۆ ساز كه‌م! جگه‌ له‌ كاتی خه‌وتن هیچكات ئاگری قلیانی نه‌ده‌كوژاوه‌! به‌ڵام ئه‌و هه‌موو قلیاناوییه‌ و ئه‌و هه‌موو دووكه‌ڵه‌ی ده‌كێشا، ئێستاش نازانم كوێڕا ئه‌و ده‌نگه‌ی ده‌ردێنا!
جل و به‌رگیشی جوان بوو! كه‌وا و پانتۆڵی كوردیی له‌ به‌ر ده‌كرد و مێزه‌ری سه‌وزی ده‌به‌ست و گیوه‌ی سپی له‌ پێ ده‌كرد، پاشان عه‌بایه‌كیشی ده‌دا به‌ سه‌ر جله‌كانیا! وه‌كوو مه‌لایان ده‌چوو!
ئه‌و شۆفێره‌ی كه‌ بردیه‌وه‌ بۆ كوردستان، هه‌رچیمان كرد و كۆشا، پاره‌ی وه‌رنه‌گرت! ئاغا سه‌ید عه‌لی ئه‌سغه‌ریش، به‌ر له‌وه‌ی وه‌ڕێ كه‌وێ، گۆرانییه‌كی بۆ گوت و ئه‌وسا وه‌ڕی كه‌وتن!
،كاك عه‌باسی كه‌مه‌ندی له‌و نووسراوه‌یه‌دا كه‌ له‌ سه‌ر سه‌یه‌سكه‌ری نووسیوه‌ ده‌ڵێ: سه‌یه‌سكه‌ر به‌ر له‌وه‌ی بڕوا بۆ تاران، له‌وانه‌یه‌ له‌ لای(عارف قه‌زوینی، مووزیك فیر بووبێ، بۆچی؟ چونكه‌ عارفی قه‌زوینی یه‌کێ له‌ شاعیر و گۆرانیدانه‌ره‌كانی ئێران بووه‌ كه‌ بۆ ماوه‌یه‌ك ده‌وڵه‌تی ( قاجاڕ) هه‌ڵیداشتۆته‌ كوردستان و له‌ شاری سنه‌ ژیاوه‌! ئیتر روونی نه‌كردۆته‌وه‌ كه‌ له‌ چ ساڵێكدا له‌وێ ژیاوه‌! جا ده‌ڵێ له‌ به‌ر ئه‌وه‌ی كه‌ عارف هاتو چۆی ماڵه‌ خان و ئه‌عیانه‌كانی سنه‌ی كردووه‌، له‌وانه‌یه‌ له‌ گه‌ڵ سه‌یه‌سكه‌ر تووشی یه‌كتر بووبێتن و پێكه‌وه‌ گۆرانییان گوتبێ؛ یان بووبێتنه‌ ناسیاری یه‌كتر و شه‌وتی ده‌نگی عارفی نیشتبێته‌ سه‌ر و ده‌زگا ئێرانییه‌كانی له‌ ئه‌و وه‌رگرتبێ یان له‌ وی فێری مه‌قامه‌ ئێرانییه‌كان بووبێت! دیسان عه‌باسی كه‌مه‌ندی ده‌ڵێ: شێوه‌ی له‌رانه‌وه‌ی ده‌نگی سه‌یه‌سكه‌ر له‌ گۆرانییه‌كانیدا، ده‌چێته‌وه‌ سه‌ر گۆرانییه‌كانی عارفی قه‌زوێنی! ده‌نا ئه‌گه‌ر وا نه‌بێ، سه‌یه‌سكه‌ر خۆی داهێنه‌ری ئه‌و شێوازه‌یه‌! له‌به‌روه‌ی ئه‌و شێوه‌ده‌نگه‌ و ئه‌و له‌رانه‌وه‌یه‌ كه‌ سه‌یه‌سكه‌ر له‌ ده‌نگیدا به‌ كاری هێناوه‌، تایبه‌ت به‌ خۆیه‌تی و شیوازێكی ئاوا، جگه‌ له‌ گوندی سه‌ڵواتاوا، له‌ هیچ شوینێكی كوردستان، نه‌بیسراوه‌! ئێستاش جگه‌ له‌ خه‌ڵكی سه‌ڵواتاوا، هیچ كه‌سێكیتر ناتوانێ لاسایی ئه‌و ده‌نگ و شێوازه‌ بكاته‌وه‌ و مه‌قامات یان هه‌ستانگه‌لێكی وه‌كوو غه‌مه‌نگیز و حیجاز و به‌یات تورك، كه‌ ئه‌و وتوویه‌تی، له‌ كوردیدا نییه‌! شێوه‌ی له‌رانه‌وه‌ی ده‌نگ و كێشهێنانی قوڕگ له‌ كۆتایی رسته‌كاندا تایبه‌ت به‌ سه‌یه‌سكه‌ره‌ و به‌س! هه‌ر گۆرانییه‌كیش كه‌ به‌و شێوازه‌ گوترابێ و بگوترێ له‌ سه‌ر ئه‌و شه‌قڵه‌یه‌!
جارێ شتێكی سه‌یر نییه‌ كه‌ سه‌یه‌سكه‌ر هه‌وای فارسی كاری كردبێته‌ سه‌ر گۆرانییه‌كانی یان عارفی قه‌زوێنیی دیتبێ و شتی لێ فێر بووبێ یان شتی لێ وه‌رگرتبێ! پاودانی جوغرافیایی سنه‌، یان كوردیتر بڵیم، سنه‌ له‌ باری جوغرافیایییه‌وه‌ وا هه‌ڵكه‌وتووه‌ كه‌ له‌ شاره‌كانی(كرماشان و هه‌مه‌دان و زه‌نجان یان زه‌نگان،ه‌وه‌ نزیكتره‌ هه‌تاوه‌كوو شاره‌ كوردنشینه‌كانی تری وه‌كوو سه‌قز و مه‌ریوان و بانه‌ و بۆكان! له‌ باری ئابووریشه‌وه‌، زۆرتر له‌ گه‌ڵ ئه‌و شارانه‌ دان و ستانی هه‌بووه‌ هه‌تا ناوچه‌كوردییه‌كانیتر! داب و كرداری ئه‌و شارانه‌ش زۆرتر كاری تێ كردوون! زمانی كوردی و فارسیش دوو زمانی ئه‌وه‌نده‌ دوور له‌ یه‌ك نین و ساڵه‌های ساڵه‌، كورد بنده‌ستی حكوومه‌تی فارسه‌ و به‌و زمانه‌ خوێندوویه‌تی و هه‌ڵس و كه‌وتی كردووه‌! ته‌نانه‌ت حكوومه‌ته‌ خانخانییه‌كانی سنه‌ش له‌ پاڵ زاراوه‌ی گۆراندا، هه‌ر به‌و زمانه‌ نووسیویانه‌ و خوێندوویانه‌ و كه‌ره‌سه‌ی پێوه‌ندی نێوان هه‌ر دوولاش، هه‌ر ئه‌و زمانه‌ بووه‌، بۆیه‌ هه‌وای فارسی كاری كردۆته‌ سه‌ر گۆرانییه‌كانی! ئه‌گه‌ر سه‌یه‌سكه‌ر به‌ هۆی نێوبانگ و ده‌سه‌ڵاتی بنه‌ماڵه‌ی ئاسه‌فدیوانه‌وه‌ بۆی هه‌ڵكه‌وت كه‌ ئه‌و چه‌ند گۆرانییه‌ی له‌ سه‌ر سێڵ تۆمار بكا، حكوومه‌تی شۆڤینیستی فارس له‌ هه‌ر ده‌رێكی كوردستان كه‌ بۆی لوابێ و توانیبێتی، له‌ پل و پای ئه‌وه‌دا بووه‌ كه‌ كورد و فه‌رهه‌نگی كوردی له‌ ناو به‌رێ و بیتوێنێته‌وه‌!
به‌ رای من مووزێكی فارسی كه‌ شۆڤینیستی فارس ئه‌وه‌نده‌ خۆی پێوه‌ هه‌ڵده‌كێشی، مووزێكی پتر له‌ حه‌وت نه‌ته‌وه‌یه‌، نه‌ك ته‌نیا فارس! میرزا عه‌بدوڵڵای فه‌راهانی، تارژه‌نی به‌ نێوبانگی ئێرانی، ئه‌وه‌ی كه‌ حه‌وت ده‌زگای مووزێكی(ئێران،ی ته‌ڤكۆ كردووه‌ و نووسیویه‌وه‌، نزیكه‌ی 5 مانگ له‌ كوردستان ماوه‌ته‌وه‌! باشه‌ ئه‌م كابرایه‌ جگه‌ له‌وه‌ی كه‌ هاتبێ قه‌تار و هه‌وا و هه‌ستانه‌ كوردییه‌كان كۆ بكاته‌وه‌، ئیشی چی بووه‌ به‌ كوردستان؟! كێ ده‌زانێ عارفی قه‌زوێنیش هه‌مان كاری نه‌كردبێ؟! به‌شێك له‌ گه‌لی كورد كه‌ دوو هه‌زار ساڵ زیاتره‌ له‌ ژێر چه‌پۆكی حكوومه‌تێكی داگیركه‌ردا بێ له‌ ئێران و بۆی نه‌بێ له‌ زمان و ئه‌ده‌ب و فه‌رهه‌نگی خۆی كه‌ڵك وه‌رگرێ، چۆن زمان و فه‌رهه‌نگی نه‌ته‌وه‌ داگیركه‌ره‌كه‌ی كاری تێ ناكا و چۆن زمان و داب و كرداره‌كه‌ی خۆی له‌ بیره‌وه‌ ناچێ و ونی ناكا؟! ئێستاش ده‌بێنین كه‌ چۆن بناغه‌ی مووزێكی (سوننه‌تی) فارسییان به‌ سه‌ر مووزێكی نه‌ته‌وه‌ بنده‌سته‌كانی ئێرانه‌وه‌ دامه‌زراندووه‌ و دواییش مووزێكی هه‌ر ئه‌و نه‌ته‌وه‌ بنده‌سته‌ به‌(محلی، داده‌نێن!!
سه‌یه‌سكه‌ر هه‌رچه‌ند كورد بووه‌ و به‌ كوردی گۆرانیی گوتووه‌، به‌ فارسیش هه‌ر گوتوویه‌تی و ته‌نانه‌ت هه‌ندێ شیعری عه‌ره‌بیشی به‌ مه‌ناجات چڕیوه‌! له‌ به‌ر ئه‌وه‌ی له‌ بنه‌ماڵه‌یه‌كی ئایینیدا هه‌ڵكه‌وتووه‌ و جیا له‌وه‌ش تۆبه‌كار بووه‌! به‌ڵام سه‌ره‌ڕای ئه‌وانه‌، به‌ وته‌ی شیخ عوسمانی بیاره‌ كه‌ حوزووری بۆی باس كردووم، سه‌یه‌سكه‌ر ئینسانێكی وشك و كه‌لله‌ڕه‌ق نه‌بوو! هه‌رچه‌ند سۆفی و تۆبه‌كار بوو، به‌ڵام هه‌ستی كوردانه‌شی هه‌بوو! وا بوو كه‌ نێوبانگی گه‌یشته‌ وڵاته‌ ئیسلامییه‌كانی دیكه‌ و بانگیانهێشت بڕوا بۆ میسر كه‌ له‌وی ببێ به‌ قورئانخوێن، به‌ڵام نه‌هاته‌ ره‌دایه‌ و كوردستانی به‌ جێ نه‌هێشت و له‌ چوون پاشگه‌ز بووه‌وه‌!
جێگای خۆیه‌تی، لێره‌دا ئاماژه‌ به‌ ده‌نگی هونه‌رمه‌ندی كورد، كاك عه‌زیز شارۆخ بكه‌م، كه‌ ماوه‌یه‌ك گۆرانییه‌كانی سه‌یه‌سكه‌ری ده‌گوته‌وه‌ و، ئه‌و شێوازه‌ی گرتبووه‌ پێش! جیا له‌وه‌ی كه‌ عه‌زیز شارۆخ، یه‌كێ له‌ گۆرانییبێژه‌ ده‌نگخۆش و تواناكانی كورده‌ و شێوازێكی تایبه‌ت به‌ خۆی هه‌یه‌ له‌ گۆرانیی كوردیدا، ئه‌گه‌ر ئه‌ویش وه‌كوو گۆرانییبێژه‌كورده‌كانی دیكه‌، لێقه‌وماو نه‌با و كورد خاوه‌نی ده‌سه‌ڵاتی خۆی با، ده‌یتوانی ئه‌و شێوازه‌ی سه‌ید عه‌لی ئه‌سغه‌ر، زیندوو بكاته‌وه‌! به‌ڵام به‌داخه‌وه‌ وازی لێ هێنا!
،عومه‌ر خه‌زان،ی گۆرانیبێژیش كه‌ ته‌نیا چه‌ند گۆرانییه‌كی گوت و دوایی شتیترم لێ نه‌بیسته‌وه‌، كه‌ مه‌قامی ده‌گوت، چ ده‌نگی، چ گوتنه‌كه‌ی، له‌ شێوازی سه‌یه‌سكه‌ر ده‌چوو!
گۆرانییه‌كانی سه‌یه‌سكه‌ر بریتین له‌: ،مه‌قامی سه‌دای زیل و به‌م: هه‌وای سێگا، شیعری مه‌وله‌وی تاوگۆزی،؛ ســه‌دای زیل و بـه‌م، زه‌نگ دڵ، مـه‌كا مات مــاچــــی زه‌واره‌ن، بـاركــــه‌رده‌ی بســـــات ،مه‌قامی غه‌مه‌نگیز: هه‌وای غه‌مه‌نگیز، شیعری بابا تاهیر،؛ هـر آن یاری كه‌ دلـدارش دگـر بـی، مـدامـن عاشــقـانش خـونـجگـر بـی ،مه‌قامی یارغه‌زال: به‌یات تورك، شیعری مه‌وله‌وی(؛ غــه‌زال چێـشـــــم كـــه‌رد دڵـت لێـــم رێشــــه‌ن، خوه‌ت ساحێـب تیشه‌ی، ته‌قسیر من چێشــه‌ن ،مه‌قامی زه‌ردی خه‌زان: به‌یات تورك شیعری مه‌وله‌وی،؛ زه‌ردی مــــن و ئـــــه‌و زه‌ردی خــــــه‌زانـــــان، یـاران هـه‌ر دوو ره‌نگ وه‌ك یه‌ك مـه‌زانــان ،گۆرانیی خه‌مگین و دڵپه‌شێوم، مه‌قامی كوردی به‌یات، شیعری وه‌فایی،؛(گۆرانیی ئه‌ی ره‌فیقانی ته‌ریقه‌ت، مه‌قامی شوور (به‌یات) شیعری وه‌فایی،؛ و(گۆرانیی ده‌ردی هیجران و چه‌ند گۆرانیی دیكه‌ی فۆلكلۆر!،
له‌و كاته‌دا كه‌ سه‌یه‌سكه‌ر چۆته‌ تاران و پاش ئه‌و دانیشتنه‌، گلیان داوه‌ته‌وه‌ گۆرانی تۆمار بكات، سه‌رده‌مه‌كه‌ سه‌رده‌می به‌ر له‌ كۆماری كوردستان بووه‌ و وه‌كوو ئێستا كه‌ره‌سه‌ی هات و چۆ، مشه‌مه‌ر نه‌بووه‌ و ماشێنیش ته‌نیا ده‌وڵه‌مه‌ند و ده‌سه‌ڵاتداره‌كان هه‌یانبووه‌! سه‌فه‌ر له‌ سنه‌وه‌ بۆ تاران، چه‌ند رۆژی خایاندووه‌ و هه‌موو رۆژێكیش ماشێن نه‌بووه‌! هیچ دوور نییه‌ سه‌رده‌می درووشكه‌ و گاری بووبێت! له‌ به‌ر ئه‌وه‌ رۆشتنه‌كه‌ی له‌پڕ بووه‌ و ئاماده‌ و ته‌یار نه‌چۆته‌ ئه‌وێ! نه‌شیزانیوه‌ كه‌ ئه‌و دانیشتنه‌ی ده‌بێته‌ هۆی ناسینی ئه‌و ئینسانانه‌ و له‌ ئاكامدا تۆماركردنی ئه‌و چه‌ند گۆرانییانه‌! ئه‌گه‌ر هه‌ڵه‌ یان كه‌م و كووڕییه‌كیش له‌ گۆرانییه‌كانیدا هه‌بێ، یان ئه‌گه‌ر شیعرێكی دووجار له‌ دوو گۆرانیدا دووپات كردبێته‌وه‌، هۆی ئه‌وه‌ بووه‌ كه‌ ده‌سه‌یاوی به‌ كوردستان نه‌گه‌یشتووه‌ و دیوانی شاعیره‌كانی ده‌ست نه‌كه‌وتووه‌ و كه‌سێكی ئه‌وتۆ نه‌بووه‌ كه‌ یارمه‌تی بدا! ناچار هه‌ر ئه‌و شیعرانه‌ی گوتوون كه‌ تاك وته‌را له‌ به‌ری كردوون و له‌ مێشكیدا ماونه‌ته‌وه‌! بۆ نموونه‌ ئه‌و شیعرانه‌ی خواره‌وه‌ی ئاوه‌ها چڕیوه‌ كه‌ سه‌رواكانیان یه‌ك نین و هه‌ر بڕگه‌یه‌كی له‌ شیعرێكه‌: هه‌ر دوو ئه‌برووی خوێنرێژت، بوون به‌ جه‌لاوی گیانم به‌ فتـــوای چــاوی مــه‌سـتـت، قــه‌تـڵــم واجـب كـــراوه‌ یان پاییـــــزی زه‌ردی جـانـان، سـه‌ردی كــــرده‌ سـه‌ری من زمـســتانـــــی فیــــــــــراقــت تێكی دا بازاڕی دڵ
جیا له‌وه‌ش، له‌ تارانێكدا ماوه‌ته‌وه‌ كه‌ دواتر حكوومه‌تی ره‌زاخانیی ئێران، ته‌خت و به‌ختی هه‌موو ئه‌و خان و ئه‌عیانانه‌ی كه‌ بۆ نموونه‌ یارمه‌تیی سه‌یه‌سكه‌ریان داوه‌ و سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی ئاغا و ده‌سه‌ڵاتدار بوونه‌، دڵیان بۆ كورد و كولتووری كوردی كۆره‌ی هاتووه‌، داپڵۆسیوه‌ و له‌ ناوی بردوون و دواتریش كولتووری كوردی پاوان كردووه‌ و كه‌وتۆته‌ داماڵین و لابردنی جل و به‌رگی كوردی!
حاجی عبدالاحد كوڕه‌گه‌وره‌ی سه‌یه‌سكه‌ر وتوویه‌تی: ئه‌و شته‌ی كه‌ جێگای ره‌خنه‌یه‌ له‌ بابم، ئه‌وه‌یه‌ كه‌، له‌ گۆرانییه‌كیدا دوو بڕگه‌ شیعری به‌ كار بردووه‌ كه‌ مه‌جازین: له‌ بیـــرت مه‌یــــۆ شــه‌وه‌كه‌ی سـه‌رجـۆ عـه‌زیـه‌تكـردن من، مـه‌كه‌ و لاوه‌ی تۆ؟! عه‌باسی كه‌مه‌ندیش ده‌ڵێ ئه‌وانه‌ی كه‌ مه‌وله‌وی شاعیری به‌نێوبانگی هه‌ورامان بناسن، ده‌زانن كه‌ ئه‌م شیعره‌ی بۆ یه‌کێ له‌ شێخه‌كانی هاوچاخی خۆی گوتووه‌ و مه‌جازی نییه‌! گوایه‌ رۆژێك شێخ خه‌مبار بووه‌ و چووه‌ له‌ قه‌راخ جۆگه‌ئاوێك دانیشتووه‌! مه‌وله‌ویش بۆ ئه‌وه‌ی كه‌ شێخ له‌و حاڵه‌ته‌ ده‌ربێنێ، له‌ گه‌ڵ شێخ ده‌یكا به‌ گاڵته‌ و گه‌پ و شێخیش نایه‌ته‌ ردایه‌ و مه‌وله‌ویش به‌و بۆنه‌وه‌ ئه‌و شیعره‌ داده‌نێ!
جارێ مه‌وله‌وی هه‌ورامی نه‌بووه‌ و جاف بووه‌ و خه‌ڵكی تاوگۆزه‌، به‌ڵام به‌ هه‌ورامی و جافی و هه‌ندێ جار ئه‌رده‌ڵانیش شیعری داناوه‌! ئه‌و شیعره‌ش شیعری مه‌وله‌وی نییه‌! له‌ دیوانه‌كه‌شیدا نییه‌ و له‌ بنه‌ڕه‌تدا ئاوه‌هایه‌: له‌ بیـرت مـه‌یـــۆ شــه‌وه‌كــه‌ی ســه‌رجـۆ شـفا و ڵاڵـه‌ی مـن مـه‌كـه‌ و لاوه‌ی تــۆ؟!
ئه‌و شیعره‌ خۆی له‌ خۆیدا تابلۆیه‌كی ره‌نگینی سێكسییه‌ كه‌ هاوار ده‌كا و پێویستی به‌ پاكانه‌ نییه‌! جه‌ره‌یانه‌كه‌ش له‌ شه‌ودا رووی داوه‌، نه‌ك رۆژ!
له‌ سه‌ر سه‌یه‌سكه‌ر هه‌ندێ ره‌وایه‌ت هه‌یه‌ كه‌ دیاره‌ له‌ خه‌ڵكی ساده‌ و عه‌وام بیسراوه‌ و ده‌م به‌ده‌م گێڕاویانه‌ته‌وه‌، ده‌نا وا نییه‌ و پێوه‌نانه‌ و له‌ واقعیه‌ت دوورن! یان ئه‌گه‌ریش راست بێ به‌و چه‌شنه‌ نییه‌ كه‌ خه‌ڵكی ساده‌ و عه‌وام بیری لێ ده‌كه‌نه‌وه‌!
بۆ وێنه‌ عه‌باسی كه‌مه‌ندی نووسیویه‌: ده‌ڵێن بڕێ جار له‌ باخی ناوگه‌ڵووه‌وه‌ گۆرانیی گوتووه‌، هه‌رچند ئه‌و باخه‌ دوو كیلۆمیتر به‌ ناودێیه‌وه‌ دوور بووه‌، به‌ڵام ده‌نگی گه‌یشتۆته‌ ئه‌وێ!
منیش ده‌ڵێم ره‌نگه‌ وا بووبێ! به‌ڵام ده‌بێ ئه‌وه‌ له‌ به‌ر چاو بگیرێ كه‌ ئه‌و هونه‌رمه‌نده‌ له‌ چ سه‌رده‌مێكدا ژیاوه‌؟! سه‌رده‌می ئه‌و سه‌رده‌مێك بووه‌ كه‌ نه‌ به‌رق و كاره‌با هه‌بووه‌، نه‌ كارخانه‌ و كارگه‌یه‌ك هاتۆته‌ كوردستان و ماشێنیش له‌ گۆڕێدا نه‌بووه‌! شه‌وان له‌ پیاده‌ڕێكانی شاری سنه‌، له‌ به‌ر نه‌بوونی به‌رق،(چرائینگلیسی،یان هه‌ڵواسیوه‌! شار كپ و بێده‌نگ بووه‌! ئێستاش له‌ شاره‌كان دوور بكه‌وه‌ و بچۆره‌ ئه‌و گوندانه‌ی كه‌ دوور له‌ هاڕه‌ هاڕی كارگه‌ و ماشینن، ئه‌و كاره‌ تاقی بكه‌وه‌، بزانه‌ هه‌ر هه‌مان شته‌ یان نه‌؟! واته‌ له‌ سه‌ر چیایه‌كی دوور له‌ به‌رق و كارگه‌ و ماشین ده‌نگ هه‌ڵبڕه‌ و گۆرانی بڵی، بزانه‌ ده‌نگت ده‌گاته‌ دوو كیلۆ میتر یان نه‌؟ به‌ڵام ئیواران له‌ كانی شه‌فا و ئامانییه‌، كه‌ دوو سه‌یرانگای به‌نێوبانگی شاری سنه‌یه‌ و له‌ چیای ئاویه‌ر هه‌ڵكه‌وتوون و ئێستاش شوێنه‌واریان ماوه‌، گۆرانیی گوتووه‌، ده‌نگی گه‌یشتۆته‌ ماڵه‌كانی خه‌سراوا! نێوان ئه‌و دوو سه‌یرانگایه‌ و ماڵه‌كانی خه‌سراواش، ئه‌وه‌نده‌ دوور نین و هه‌ر دوو سه‌یرانگاكه‌ سوارن به‌ سه‌ر شاردا!
گۆڤاری سروه‌ نووسیویه‌: سه‌ید عه‌لی ئه‌سغه‌ر زۆری پێ خۆش بووه‌ بچێته‌ خزمه‌تی شێخ مه‌حموودی نه‌مر، كه‌ ئه‌و ده‌م ساڵی 1936ی زایینی له‌ به‌غدا ده‌ستبه‌سه‌ر بووه‌! سه‌ید به‌ مه‌به‌ستی دیتنی شێخ له‌ رێگای قه‌سری شیرینه‌وه‌ به‌ره‌و به‌غدا وه‌ رێ ده‌كه‌وێ و ده‌چێته‌ خزمه‌ت شێخ و به‌ دیتنی ده‌گه‌شێته‌وه‌! شێخ مه‌حموودیش له‌و چاوپێكه‌وتنه‌ زۆر شاد ده‌بێ!
راسته‌، سه‌ید عه‌لی ئه‌سغه‌ر له‌ سه‌رده‌می شێخ مه‌حموودی نه‌مردا چۆته‌ كوردستان كه‌ ده‌كاته‌ 1936، به‌ڵام نه‌یتوانیوه‌ چاوی به‌ شێخ مه‌حموود بكه‌وێ! من له‌ وتاره‌ی كه‌ له‌ مامۆستای كورددا بڵاوم كرده‌وه‌ مێژووی ئه‌و سه‌فه‌ره‌م نه‌زانی بۆیه‌ نه‌منووسیوه‌!
عه‌باسی كه‌مه‌ندی دیسان نووسیویه‌ كه‌ سه‌یه‌سكه‌ر له‌ سه‌فه‌رێكدا بۆ به‌غدا، بێ پووڵ و پاره‌ داده‌مێنێ و له‌ ئوتێلێك نان ده‌خوا و نه‌یبووه‌ پاره‌كه‌ی بدا! به‌ خاوه‌ن ئوتێله‌كه‌ی گوتووه‌ كه‌ به‌ جێگای پاره‌ ئاماده‌م گۆرانیت بۆ بڵێم! كابراش گوتوویه‌تی گۆرانی نابێ به‌ پاره‌ و نان و ئاو بۆ من! سه‌یه‌سكه‌ریش ده‌ڵێ ئه‌گه‌ر چڕینی من نه‌بوو به‌ نان بۆت ئه‌وسا شه‌رعی خۆمان ده‌كه‌ین! كابرای خاوه‌ن ئوتێل رازی ده‌بێ و سه‌یه‌سكه‌ریش ده‌ست پێ ده‌كا! به‌ بیستنی ده‌نگی سه‌یه‌سكه‌ر خه‌ڵكێكی زۆر روو له‌ ئوتێله‌كه‌ ده‌كه‌ن و پاره‌یه‌كی باش ده‌گاته‌ خاوه‌ن ئوتێل! پاشی ئه‌م رووداوه‌ خاوه‌ن ئوتێل له‌ سه‌یه‌سكه‌ر داوا ده‌كا كه‌ رۆژێ نیو سه‌عات له‌وێ گۆرانی بڵێ و ئه‌ویش پاریه‌كی بداتێ، به‌ڵام سه‌یه‌سكه‌ر قبووڵی ناكا! كابرای خاوه‌ن ئوتێلیش پاره‌ی سه‌فه‌ره‌كه‌ی بۆ دابین ده‌كا و به‌ڕێی ده‌كاته‌وه‌ بۆ ئێران!
سروه‌ش نووسیویه‌: سه‌ید عه‌لی پاش ئه‌وه‌ی به‌ دیتنی شێخ مه‌حموود شاد ده‌بێ، به‌ره‌و شاری سلێمانی وه‌ڕێ ده‌كه‌وێ كه‌ ده‌گاته‌ كه‌ركووك ژه‌نده‌رمه‌كان به‌ تووڕه‌یی تێی ده‌خوڕن كه‌ خه‌ڵكی كوێی؟ سه‌یدیش به‌ قه‌ڵسی وه‌ڵامیان ده‌داته‌وه‌ و لێیان ده‌بێته‌ گێره‌ و كێشه‌ و ده‌یبه‌نه‌ گرتووخانه‌، له‌ پاشان(حه‌پسه‌ خانی نه‌قیب، پێده‌زانێ و دۆستێكی له‌ كه‌ركووك ئاگادار ده‌كا كه‌ سه‌ید رزگار بكا و ئه‌و ژه‌ندرمه‌كه‌ رازی ده‌كا! شه‌وێ ده‌ینێرنه‌ سلێمانی و شه‌و گه‌ سه‌را ده‌مێنێته‌وه‌ و به‌یانی گه‌ رێگای پێنجوێنه‌وه‌، ره‌وانه‌ی ئێرانی ده‌كه‌ن!
ئه‌و بوویه‌ره‌ به‌و شێوه‌ نییه‌ و راسته‌كه‌ی ئه‌مه‌یه‌: ساڵی 1979 ئه‌و كاته‌ی كه‌ من له‌ كوردستانی بنده‌ستی حكوومه‌تی ئێراق بووم، شه‌وێكیان له‌ ماڵی كاك(ئه‌حه‌ میرزا،ی خه‌ڵكی سلێمانی میوان بووین، بۆی گێڕاینه‌وه‌ كه‌: ساڵێكیان سه‌یه‌سكه‌ر له‌ كوردستانی ژێر ده‌سه‌ڵاتی ئێرانه‌وه‌ دێ بۆ كوردستانی بنده‌ستی ئێراق و له‌ هه‌ڵه‌بجه‌ ده‌گیرێ و ده‌خرێته‌ زیندان! سه‌رده‌میش سه‌رده‌می سه‌عید قه‌ززاز وه‌زیری ناوخۆ ده‌بێ! له‌و سه‌رده‌مه‌دا شێخ خالیدی نه‌خشبه‌ندی، قایم مه‌قامی هه‌ڵه‌بجه‌ ده‌بێ و شێخ نووری شاعیریش، كه‌ به‌ شێخ نووری شێخ ساڵه‌ح به‌ نێوبانگه‌، له‌ هه‌ڵه‌بجه‌ به‌رپرسی دارایی ده‌بێ! كه‌ خه‌به‌ری گرتنی سه‌یه‌سكه‌ر بڵاو ده‌بێته‌وه‌، شێخ خالیدی نه‌خشبه‌ندی سه‌ختی ده‌كاته‌ سه‌ر سه‌عید قه‌زاز و سه‌یه‌سكه‌ر به‌ر ده‌ده‌ن! ئه‌وسا له‌ سه‌ر داوای شێخ خالید و شێخ نووری و كۆمه‌ڵێكیتر له‌ ئه‌بدۆست و هونه‌ردۆستانی سلێمانی و هه‌ڵه‌بجه‌، كۆڕێكی گه‌رم ساز ده‌كرێ و سه‌یه‌سكه‌ر بانگهێشتن ده‌كه‌ن و له‌ ده‌وری یه‌ك كۆ ده‌بنه‌وه‌! شێخ نووری جیا له‌وه‌ی یه‌كێك له‌ شاعیره‌ به‌ نێوبانگه‌كانی كورده‌، یه‌كێكیش بووه‌ له‌ پیاوه‌ جوانشیرینه‌كانی سلێمانی و یه‌كێك له‌ هه‌ره‌ ده‌نگخۆشه‌كانی كوردستان و مه‌قامی سه‌فه‌ر كه‌(مه‌حموودی تۆفیق شلك،ی خه‌ڵكی سلێمانی گوتوویه‌تی، هی شێخ نوورییه‌ و له‌ بنه‌ڕه‌تدا، ئه‌و چڕیویه‌تی! له‌ كۆڕه‌كه‌دا داوا له‌ سه‌یه‌كه‌ر ده‌كه‌ن كه‌ گۆرانی بڵێ! ئه‌ویش ده‌یڵیت و پاش ئه‌و له‌ شێخ نووری داوا ده‌كه‌ن! كه‌ شێخ نووری ده‌ست پێ ده‌كا، سه‌یه‌سكه‌ر به‌ هه‌ر دوو ده‌ست ده‌دا به‌ سه‌ری خۆیدا و ده‌ڵێ: ئا ئه‌مه‌ چه‌س، باوكه‌ڕۆ! من چۆن له‌ به‌رانبه‌ر ئه‌م ده‌نگ و ئاوازا، ده‌م بكه‌مه‌و؟!
كه‌ چی كاك حه‌مه‌ ره‌سووڵ هاوار كه‌ ئێستا له‌ له‌نده‌ن ده‌ژی، له‌ كوێره‌وه‌ری و بیره‌وه‌ریه‌كه‌یدا، هه‌رچه‌ند كوردییه‌كه‌ی هه‌ڵه‌ی تێدایه‌ و من وه‌كوو خۆی نووسیومه‌ته‌وه‌، نووسیویه‌: جارێك حه‌سه‌ن به‌گی جاف بۆی گێڕاه‌مه‌وه‌ وتی: ساڵێك له‌ هه‌ڵه‌بجه‌ هاوین بوو، سه‌عید قه‌زازی قایم مه‌قامی هه‌ڵه‌بجه‌ میوانم بوو، له‌ ناو چیمه‌نی حه‌وشه‌كه‌ دانیشتبووین، له‌ پڕ تماشامان كرد پۆلیسێك زه‌لامێكی ریش سپی به‌ خۆی و گۆچانێكه‌وه‌ پێش خۆی داوه‌ و هاته‌ ناو چیمه‌نه‌كه‌! كابرای پیر یه‌كسه‌ر ئانیشكی نایه‌ سه‌ر گۆچانه‌كه‌ی و چریكه‌ی گۆرانییه‌كی لێ به‌رز بووه‌وه‌ كه‌ به‌ راستی هه‌موومانی مه‌ست كرد و له‌ جێی خۆمان تاس ده‌یبردینه‌وه‌! تومه‌ز ئه‌مه‌ سه‌ی عه‌سكه‌ر بوو له‌ سه‌ر سنوور هات و چۆی ئه‌و دێهاتانه‌ی كردووه‌ و پۆلیس گرتوویه‌تی و هێناویه‌تی بۆ هه‌ڵه‌بجه‌ و بۆ ئه‌وه‌ی لێره‌وه‌ بینێرێته‌وه‌ به‌و دیوا و، وتی حه‌سه‌ن به‌گ هاتووم ببێ به‌ كه‌فیلم كه‌ ئه‌مشه‌و حه‌پسم نه‌كه‌ن هه‌تا سبه‌ینێ ده‌ڕۆمه‌وه‌!!!!!!!! سه‌عید قه‌زاز هه‌ڵی دایه‌ و وتی باوكم من خۆم ده‌بم به‌ كه‌فیلی و به‌ پۆلیسه‌كه‌ی وت بچۆ به‌ قومیسه‌ر بڵێ قایم مه‌قام كه‌فیلیتی و به‌ری ده‌ن با بۆ كوێ ده‌چێت ئاره‌زووی خۆیه‌تی!!!!
ده‌بێ بڵێم كاك حه‌مه‌ ره‌سووڵ، سه‌یه‌سكه‌ر نه‌ كاكه‌به‌ش بووه‌، نه‌ چه‌رچی! له‌ (چاوه‌ش و شایه‌ر)ه‌ گه‌ڕاڵه‌كانی كۆنیش نه‌بووه‌، هه‌تا به‌ لادێكانا گه‌ڕابێ و سواڵی كردبێ و له‌ سه‌ر سنووری ده‌ستكردی ئێران و ئێراق بیگرن و بیخه‌نه‌ زیندان! ئه‌گه‌ر ئه‌دیب و نووسه‌رانی كورد، ئا وه‌ها باسی ده‌نگخۆش و گۆرانیبێژ و هونه‌رمه‌ندانی كوردمان بۆ بكه‌ن، ده‌بێ بڵێین هه‌زار ره‌حمه‌ت له‌ كفندزی پێشوو!!
هه‌ر له‌م كتێبه‌شدا ده‌ڵێ: له‌ كوردستانی ئێران له‌ سنه‌ی پایته‌ختی ئه‌رده‌ڵان گه‌لێك ده‌نگخۆشی به‌رزی تیا هه‌ڵكه‌وتووه‌ له‌وانه‌ سید علی اصغری كوردستانی(كه‌ به‌ سنه‌ ده‌وترێت كوردستان، كه‌ له‌ ناوچه‌ی سلیمانیدا به‌(سه‌ی عه‌سكه‌ر، به‌ ناوبانگه‌ ده‌نگخۆشێكی ئێجگار زۆر به‌رزه‌ و بووه‌ به‌ قوتابخانه‌یه‌كی تایبه‌تی ئه‌و ناوچه‌یه‌ و كوردستان كه‌ ئێسته‌ مظهری خالقی یه‌كێكه‌ له‌و ده‌نگخۆشانه‌ی كه‌ به‌ راستی ئه‌و قوتابخانه‌یه‌ی تازه‌ كرده‌وه‌ و رۆح و گیانی سه‌یعه‌سكه‌ری بووژانده‌وه‌ و هیتر!
له‌ گه‌ڵ رێزمدا بۆ كاك مه‌زهه‌ری خالقی، كه‌ یه‌كێكه‌ له‌ هونه‌رمه‌نده‌ ده‌نگخۆشه‌كانی كورد و شیوازێكی دیار و تایبه‌تی هه‌یه‌ له‌ گۆرانی كوردیدا، سه‌یه‌سكه‌ر شێوازێكیتره‌ و خالقیش شیوازێكیتر، ده‌نگ و شێوازی ئه‌و دوو هونه‌رمه‌نده‌ یه‌ك نین و نابێ له‌ گه‌ل یه‌ك هه‌ڵیانسه‌نگێنی! ئه‌گه‌ر كاك حه‌مه‌ ره‌سووڵ وایان هه‌ڵسه‌نگێنێ، ده‌بێ بگوترێ:(دره‌ختی ئه‌ز هندووستان بوڕیده‌م، ئافه‌رین شاره‌زوور بۆ په‌مووت!، به‌ڵی سه‌یه‌سكه‌ر پاش ماوه‌یه‌ك، ده‌چێته‌ كه‌ركووك و به‌غدا و عه‌لی مه‌ردانیش ده‌بێنێ! ساڵی 1980 له‌ گه‌ڵ چه‌ند دۆست و براده‌ر چووین بۆ به‌غدا، بۆ دیتنی مامۆستا عه‌لی مه‌ردان! به‌ داخه‌وه‌ ئێمه‌ كاتێك چووێنه‌ لای، كه‌ پیر و نه‌خۆش و لاكه‌وته‌ بوو! ئاگای له‌ خۆی نه‌بوو! له‌ راستێدا ئه‌گه‌ر له‌ به‌ر من نه‌بوایه‌ كه‌ میوان و له‌ كوردستانی بنده‌ستی ئێرانه‌وه‌ هاتبووم، نه‌یانده‌هێشت بیبینین، چونكه‌ حاڵی باش نه‌بوو و دوكتۆر گوتبووی نابێ ماندووی بكه‌ن و ده‌بێ پاڵكه‌وێ! ئه‌وه‌نده‌ حاڵی خراپ بوو، پرسیاری شتێكمان لێ ده‌كرد، شتێكی دیكه‌ی وه‌ڵام ده‌داوه‌! به‌ هه‌زار زه‌حمه‌ت بڕێ قسه‌ی بۆ كردین به‌ڵام به‌ داخه‌وه‌ ئه‌وه‌ی كه‌ من ده‌مه‌ویست ده‌سگیر نه‌بوو!! له‌ نێوان قسه‌كانیدا كه‌ پچڕ پچڕ، باسی ژیانی خۆی ده‌كرد، باسی گۆرانییبێژه‌كانی كوردستانی بنده‌ستی ئێران هاته‌ گۆڕی كه‌ له‌ پڕ چووه‌ سه‌ر سه‌ید عه‌لی ئه‌سغه‌ر! به‌ڵام ئێمه‌ ئه‌و كاته‌ زیاتر به‌ په‌رۆش بووین باسی خۆیمان بۆ بكا و براده‌ران قسه‌كه‌یان پێ گۆڕی و كه‌وته‌ سه‌ر باسێكیتر! ده‌نا عه‌لی مه‌ردان له‌ سه‌ر سه‌ید عه‌لی ئه‌سغه‌ر شتی زۆری ده‌زانی به‌ڵام داخه‌كه‌ی گرانم، عه‌لی مه‌ردان مرد و له‌ ده‌ست ده‌رچوو، ئه‌و رازانه‌ش چوونه‌ ژێر گڵ!
مامۆستا عه‌لی مه‌ردان گوتی: سه‌رده‌می نووری سه‌عید بوو! ده‌م به‌ده‌م خه‌به‌ر گه‌یشته‌ كه‌ركووك كه‌ سه‌ید عه‌لی ئه‌سغه‌ری كوردستانی هاتۆته‌ سلیمانی! من به‌ په‌رۆش بووم بیبینم، به‌ڵام زۆری نه‌خایاند هاته‌ كه‌ركووك! دوو سێ كه‌سی له‌ گه‌ڵ بوو، كه‌ پێمه‌ وابێ بنه‌ماڵه‌ی شێخ مه‌حموود، ره‌گه‌ڵیان خستبوو! كه‌ركووك كۆمه‌ڵێك نه‌جاڕ و خه‌یات و شتی وای لێ بوو كه‌ خه‌ڵكی سنه‌ بوون و سه‌ید عه‌لی ئه‌سغه‌ر له‌ لای ئه‌وان ده‌مایه‌وه‌! بۆ خۆم چوومه‌ خزمه‌تی و چه‌ند رۆژ پێكه‌وه‌ بووین! رۆژان له‌ دووكانی كوڕێكی سنه‌یی كه‌ له‌ ناو بازاڕی نه‌جاره‌كانا بوو، داده‌نیشت! زۆرمان گۆرانی بۆ یه‌كتر گوت! ماڵم قه‌بره‌، گۆرانیبێژ نه‌بوو بیگاتێ! هه‌رچه‌ند ده‌نگی هه‌ڵده‌هێنا، ئه‌من كپ و بێده‌نگ ده‌بووم! من له‌ گه‌ڵیا ده‌رنه‌ده‌چووم! دوو شێوازی جیاوازمان هه‌بوو! ئه‌و گۆرانییانه‌ی كه‌ ئه‌و وتنی، ئێستاش وێنه‌یان نه‌هاته‌وه‌ روو!
ئاخ !!!!! له‌ كه‌ركووك ده‌عوه‌تیان كرد بۆ خانه‌قای حاجی شێخ عه‌لی! ئه‌و شه‌وه‌ مه‌ناجاتی كرد! بڕوا بكه‌، له‌ به‌ر ده‌نگی ئه‌م كابرایه‌، ده‌روێش كردیان به‌ سكاتێك، كه‌ به‌ كه‌س دانه‌ده‌مركان!
به‌ داخه‌وه‌ ئه‌و ده‌می وه‌كوو ئێستا ده‌ره‌تان و ئیمكانات نه‌بوو! ته‌نیا له‌ به‌غدا گۆرانی تۆمار ده‌كرا و ئه‌ویش بۆ سه‌ید عه‌لی ئه‌سغه‌ر، هه‌ندێك دژوار بوو! چونكوو ده‌بوو بگه‌ڕیته‌وه‌ و نه‌یده‌ویست بمێنیته‌وه‌! ئه‌گه‌ر بمابایه‌وه‌، بنه‌ماڵه‌ی شێخ حیسامه‌دینی بیاره‌، به‌ هه‌موو شێوه‌یه‌ك یارمه‌تییان ده‌دا، به‌ڵام بۆ خۆی حه‌زی نه‌ده‌كرد بمێنیته‌وه‌ و له‌ راستێدا بۆ زیاره‌تی حه‌زره‌تی غه‌وس هاتبوو!
دیسان سروه‌ ده‌ڵێ: له‌و سه‌فه‌ره‌ له‌ شاری به‌غدا له‌ كۆمپانیای(به‌یزاتۆن، گۆرانییه‌ك له‌ سه‌ر قه‌وان تۆمار ده‌كا كه‌ مۆسیقاكه‌ی ده‌گه‌ڵ ئاوازه‌ تۆماركراوه‌كانی دیكه‌ی جیاوازی هه‌یه‌ و نه‌غمه‌ی مۆسیقاكه‌ی عه‌ره‌بییه‌ و زاراوه‌ی هۆنراوه‌كه‌ لوڕییه‌ و ره‌نگه‌ هی باباتاهیری هه‌مه‌دانی بێ!
سه‌ید عه‌لی ئه‌سغه‌ر له‌و سه‌فه‌ره‌دا گۆرانی تۆمار نه‌كردوووه‌ و گۆرانی وای نییه‌ و ئه‌گه‌ریش هه‌بێتی مه‌گه‌ر له‌ ئارشیڤی گۆڤاری سروه‌دا بێ! له‌و باره‌وه‌ مامۆستا عه‌لی مه‌ردان ده‌ڵێ: قه‌رار بوو له‌ سه‌ر سێڵ گۆرانی تۆمار بكا، به‌ڵام نه‌كرا! شه‌ریكه‌ی ئیستوانه‌ی ئه‌و كاته‌، به‌شكۆی(سۆدوا، بوو، كه‌ هی ئاڵمانییه‌كان بوو! رادیۆ وه‌كوو رادیۆی ئێستا نه‌بوو! گۆرانی ته‌نیا له‌ سه‌ر سێڵ ده‌مایه‌وه‌! مه‌سه‌له‌ن له‌ رادیۆ، گۆرانیمان ده‌گوت بڵاو ده‌بووه‌وه‌، به‌ڵام نه‌ده‌ما! چونكه‌ خۆحه‌ن بڵاو ده‌بووه‌وه‌ و زه‌بت و ته‌سجیل ده‌س نه‌ده‌كه‌وت تا له‌ سه‌ری تۆمار بكرێ! له‌ هه‌مووی سه‌خڵه‌تتر، نه‌بوونی مووزیكاری كورد بوو! ئه‌و سه‌رده‌مه‌ به‌ ده‌گمه‌ن كوردێك ده‌س ده‌كه‌وت مووزیكار بێ، یان سازێك لێ بدا! گۆرانیبێژ زۆر بوون به‌ڵام سازژه‌ن و سازبه‌ند كه‌م بوون! مووزیكاره‌كانمان زۆرتر كورده‌ مه‌سیحییه‌كان، یان باشتر بڵێم ئه‌و مه‌سیحی و جووله‌كه‌گه‌له‌ی بوون كه‌ له‌ كوردستان مابوونه‌وه‌ و له‌ ناو كوردا ژیابوون و داب و كردار و فه‌رهه‌نگی كوردییان هه‌بوو! خزمه‌تی هونه‌ر و گۆرانیی كوردی له‌ سه‌ر شانی ئه‌وانه‌ بوو!
ئه‌و سازبه‌ند و مووزیكارانه‌ی كه‌ له‌ رادیۆی به‌غدا لێیان ده‌دا، زۆربه‌یان جووله‌كه‌ و فه‌له‌ بوون! غانم حه‌داد و مونیر به‌شیر، ئه‌و دوو مووزیكاره‌ پایه‌به‌رزه‌، كوردی فه‌له‌ن! گۆرانیبێژه‌ كورده‌ مه‌سیحییه‌كانی ئه‌و كاته‌ش، سێوه‌ و مریه‌م خان و مه‌ربێن و قه‌شه‌ شابێل و نازدار و ئه‌سمه‌ر فه‌رهاد بوون! من پێش ئه‌وه‌ی گۆرانی بڵێم فه‌قێ بووم! من تازه‌ جل و به‌رگی فه‌قێیه‌تیم فڕێ دابوو كه‌ سه‌ید عه‌لی ئه‌سغه‌رم دیت! له‌ ناو كوردا گۆرانیی گوتن به‌ عه‌یب ده‌زانرا! وه‌كوو ئێستا نه‌بوو!! ئه‌و گیر و گرفت و كه‌ند و كۆسپانه‌، زه‌ره‌ری زۆری له‌ مه‌ دا! سه‌یه‌سكه‌ر ئه‌و هونه‌روه‌ره‌ به‌رزه‌، كاتێ گۆرانی ده‌گوت، كوڵ و كۆی داێكی جگه‌رسووتاوی داده‌مركاند، كه‌چی لێره‌ گیرا و خرایه‌ زیندان و بۆی نه‌ڕه‌خسا، كه‌ ئه‌و ده‌می لێره‌ ده‌ره‌تان هه‌بوو، چه‌ند گۆرانییه‌ك له‌ سه‌ر سێڵ تۆمار بكا! ئه‌ی برا!!!!!!! لێره‌دا عه‌لی مه‌ردان ده‌ستی به‌ گریان كرد و ئێمه‌ش وازمان هێنا!
له‌ سه‌ر سه‌یه‌سكه‌ر شتی زۆر ده‌گێڕنه‌وه‌ كه‌ راست نین و درۆن و ده‌رهێنان و پێوه‌نانی خه‌ڵكه‌ له‌ به‌ر هه‌ستی خۆشه‌ویستی! عه‌باسی كه‌مه‌ندی نووسیویه‌تی: ئێژن گوایه‌ سه‌یه‌سكه‌ر شه‌وێكیان له‌ یه‌كێ له‌ چایخانه‌كانی سنه‌ گۆراینی گوتووه‌! هه‌ر كات ده‌نگی هه‌ڵێناوه‌، مشكه‌كان هاتوونه‌ته‌ ده‌رێ و گوێیان داوه‌! هه‌ر كه‌ گۆرانییه‌كه‌ی بڕیوه‌ته‌وه‌، خزاونه‌ته‌وه‌ كونه‌كانی خۆیان!
یان جارێك له‌ ماڵێكدا گۆرانیی گوتووه‌، هه‌رچی كاسه‌ی مسین هه‌بووه‌ له‌ باڵای رفه‌ی ماڵه‌كه‌وه‌، هه‌مووی به‌ر بۆته‌وه‌ و زۆر شتیتر!
ئه‌م شتانه‌ عه‌قڵ قبووڵیان ناكا و بڕوایه‌ به‌ خورافات و دووركه‌وتنه‌وه‌ له‌ واقیع! كه‌س ناڵێ سه‌یه‌سكه‌ر ده‌نگی خۆش نییه‌ و نه‌بووه‌! ئه‌وانه‌ی كه‌ شاره‌زای مووزیك بن و گوێیان له‌و چه‌ند گۆرانییه‌ی بووبێ كه‌ له‌و هونه‌رمه‌نده‌ ماوه‌ته‌وه‌، ده‌زانن كه‌ تۆنی ده‌نگی سه‌یه‌سكه‌ر له‌ سه‌ری بووه‌ و ده‌نگی به‌رز بووه‌! به‌ڵام ئه‌و باسكردن و ئه‌و چه‌شنه‌ وه‌گێڕان(روایت،انه‌، به‌و شێوه‌ نین و رووداوه‌كان ده‌سپێرنه‌ ده‌ستی خورافات و له‌ سنووری عه‌قڵ و بڕوای ده‌به‌نه‌ ده‌رێ!
به‌ داخه‌وه‌ له‌ به‌ر به‌ربه‌ستكردن و پاوانكردنی زمان و ئه‌ده‌بێ كوردی و له‌ لایه‌كی دیكه‌ش پیری و بێبڕستی، سه‌یه‌سكه‌ر چیتر نه‌یتوانیوه‌ گۆرانی تۆمار بكا و ورده‌ ورده‌ مه‌رگ به‌ربینی پێگرتووه‌ و كۆچی دوایی كردووه‌! به‌ڵام به‌ داخه‌وه‌ كه‌س نازانی چ ساڵێك مردووه‌ و ئێستاش نازانرێ گڵكۆی ئه‌و هونه‌روه‌ره‌ ده‌نگسۆزه‌ له‌ چ جێگایه‌كه‌! هه‌ندێ كه‌س ده‌ڵێن له‌ گۆڕستانێكی سه‌ڵواتاوا نێژراوه‌ و بڕێ كه‌س ده‌ڵێن له‌ گۆڕستانی تایله‌ی شاری سنه‌ به‌ خاك ئه‌سپێرراوه‌! گۆڤاری سروه‌ش ده‌ڵێ: پاش 61 ساڵ ته‌مه‌ن ساڵی 1937ی زایینی له‌ شاری سنه‌ كۆچی دوایی ده‌كا و له‌ گۆڕستانی تایله‌ له‌ گه‌ڕه‌كی چوارباخ نێژراوه‌!
له‌ راستێدا ئه‌م مێژووه‌ش هه‌ڵه‌یه‌ و به‌ پێی پرس و جۆی تازه‌ كه‌ من كردوومه‌، دروسته‌كه‌ی ئه‌وه‌یه‌ كه‌: سه‌ید عه‌لی ئه‌سغه‌ر ساڵی 1871 ی زایینی له‌ دایك بوووه‌ و ساڵی 1932 ی زایینی كۆچی دوایی كردووه‌ و له‌ گۆڕستانی تایله‌ی نێوان گه‌ڕه‌كی فه‌یزاوا و چواباخی شاری سنه‌ به‌ خاك ئه‌سپێراوه‌! چونكه‌ ئه‌گه‌ر سه‌ید عه‌لی ئه‌سغه‌ر ساڵی 1881ی زایینی له‌ دایك بووبێ و 61 ساڵ ژیابێ، ده‌بێ ساڵی 1942 كۆچی دوایی كردبێ له‌ كاتێكدا وا نییه‌! به‌ هه‌ر حاڵ هه‌ر كاتێ كۆچی دوایی كردبێ و له‌ هه‌ر لایه‌ك نێژرابێ، ده‌نگی ئه‌و هونه‌رمه‌نده‌، هه‌تا هه‌تایه‌ زیندوووه‌ و نامرێ و به‌ بیستنی گۆرانییه‌كانی، یادی هه‌میشه‌ له‌ دڵاندا زیندووه‌! ناسری ره‌زازی ستۆكهۆڵم 1992/5/22 سه‌رچاوه‌كان: كاسێتی گوت و بێژێك له‌ گه‌ڵ كاك(ره‌حمانی عیمادی، چایچی، خه‌ڵكی مه‌هاباد! كاسێتی دانیشتنێك له‌ گه‌ڵ مامۆستا(عه‌لی مه‌ردان، له‌ به‌غدا، ساڵی 1979! سید علی اصغر كردستانی نووسین و كۆكردنه‌وه‌ی عه‌باس كه‌مه‌ندی! بیستنی گێڕانه‌وه‌ی هه‌ندێ رووداو، له‌ پیاوه‌ به‌ساڵاچووه‌كانی شاری سنه‌! من گوته‌كانی مامۆستا عه‌لی مه‌ردان و كاك عیمادیی چایچیم جگه‌ له‌ گۆڕینی وشه‌ عه‌ره‌بی و فارسیه‌كان، وه‌كوو خۆی نووسیوه‌ته‌وه‌ و ده‌ستم له‌ ناوه‌ڕۆك نه‌داوه‌! قسه‌كانی سه‌یه‌سكه‌ریشم هه‌ر به‌ زاراوه‌ی سنه‌ییانه‌ نووسیوه‌ته‌وه‌! ** حكوومه‌ته‌ ده‌سه‌نیاكانی قاجاڕ و په‌هله‌وی، له‌و سه‌رده‌مه‌دا، كوردستانی ئێرانیان ته‌نیا به‌ ناوچه‌ی سنه‌ بڕیبووه‌وه‌ و ده‌یانه‌ویست ئه‌و پاشماوه‌كه‌یتری بكه‌ن به‌ ژێر لیچه‌وه‌! له‌ كاتێكدا به‌شی زۆری كوردستانیان خستبووه‌ سه‌ر ناوچه‌كانی ئازه‌ربایجان و به‌شی لای خوارووشی كه‌ كرماشان و ئیلام و به‌شێك له‌ هه‌مه‌دان و زه‌نگان بوو، هه‌ر به‌ كوردستان حیساب نه‌ده‌كرد و ئێستاش حیسابی ناكه‌ن و ئه‌و سیاسه‌ته‌ شوومه‌ هه‌ر به‌رده‌وامه‌! ئێستاش له‌ سه‌قز و كرماشان و مه‌ریوان و هه‌ندێ شوێنیتر، له‌ گاراژه‌كان كه‌ بانگ ده‌كه‌ن بۆ موسافیر، ناڵێن سنه‌، ده‌ڵێن كوردسان، كوردسان، كوردسان! خاتوو شیشه‌ری: ناوی ئه‌و كێفسانه‌یه‌ كه‌ كه‌وتۆته‌ پشت سه‌ر سه‌ڵواتاوا! خۆحه‌ن: راسته‌وخۆ، (دیرێكت، مستقیم)!(ئه‌و ریگه‌ خۆحه‌ن بگره‌ و به‌ری مه‌ده‌!، سكات: شێوه‌ن، كار و ڕه‌هات!(بۆ مردنی ئه‌و برایه‌ی كردی به‌ سكاتێك مه‌پرسه‌!، سنۆقاوازه‌: به‌و گرامافۆنه‌ كۆنانه‌یان ده‌گوت كه‌ به‌ هندل كاری ده‌كرد و كه‌ڕنایه‌كی گه‌وره‌ی به‌ سه‌ره‌وه‌ بوو! سنۆقاوازه‌، له‌ ناوچه‌ی سنه‌ و شارۆچكه‌كانی ده‌ورو به‌ریا به‌كار براوه‌ و وشه‌ی داتاشراو نییه‌! سه‌رده‌مدار: خاوه‌ن ده‌سه‌ڵات، خاوه‌ن ئیختیار! به‌ كه‌سێك ده‌گوترێ كه‌ ده‌سه‌ڵاتی سه‌رده‌مێكی به‌ ده‌ست بێ، یان ده‌سه‌ڵاتی شوێنێكی تایبه‌تی به‌ ده‌ست بێ! له‌ سنه‌ به‌ هه‌ر وه‌رزشكارێكی زۆرخانه‌، ئه‌گه‌ر بان ده‌ستی نه‌با، ده‌یانگوت سه‌رده‌مدار! ئه‌م وشه‌یه‌ له‌ فارسیدا واتایه‌كی دیكه‌ی هه‌یه‌ و له‌ گه‌ڵ مانای كوردیه‌كه‌ی جیاوازه‌! به‌ فارسی سه‌رده‌م واته‌: چایخانه‌، ته‌كیه‌، خانه‌قا! سه‌رده‌مدار: خاوه‌ن سه‌رده‌م، خاوه‌ن خانه‌قا و پاتوخدار! سه‌ڵواتاوا: گوندێكی گه‌وره‌یه‌ له‌ په‌نای شاری سنه‌! مشه‌مه‌ر: مشه‌، فره‌، زۆر! ناوگه‌ڵوو: ناوی یه‌كێ له‌ هاوێنه‌هه‌واره‌كانی سه‌ڵواتاوایه‌، كه‌ باخێكی زۆر خۆشه‌!




          Design by Chia
Biyografi Film